Urodził się 23 maja 1927 r. we Lwowie.
Zbigniew Jan Nowak (1927-2015)
archiwum rodziny Nowaków
Ojciec Stanisław był wykładowcą Normalnej Szkoły Fachowej dla Szeregowych Policji Państwowej w Mostach Wielkich (powiat Żółkiew, obecnie Ukraina).
We Lwowie mieszkał z rodziną w latach 1930–1940.
Wraz z matką i młodszym bratem Zbigniew Nowak został wywieziony przez władze ZSRR na zesłanie do Kazachstanu, trwające do 1946 r.
Po powrocie do Polski mieszkał w Krzeszowicach, maturę uzyskał w Liceum Bibliotekarsko-Księgarskim w Krakowie. W 1953 r. ukończył studia polonistyczne I stopnia na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie i w 1958 II stopnia z magisterium na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Od 1966 - doktor, od 1977 - doktor habilitowany, od 1990 r. - profesor tytularny.
Zbigniew Nowak podczas zjazdu wychowanków Domu Młodzieży w Krzeszowicach, rok 1968 lub 1969. Naukowiec pozuje na tle Moskwicza, należącego do jednego z kolegów
archiwum rodziny Nowaków
W latach 1954–1997 Zbigniew Nowak był związany zawodowo z Biblioteką Gdańską Polskiej Akademii Nauk. Pracował tam kolejno w działach Gromadzenia i Uzupełniania Zbiorów oraz Starych Druków, na stanowiskach bibliotekarza dyplomowanego oraz starszego kustosza.
Od 1981 r. był wicedyrektorem pełniącym obowiązki dyrektora, a w latach 1983–1997 dyrektorem Biblioteki Gdańskiej PAN.
Od 1975 r. był też zatrudniony w Zakładzie Nauki o Książce Uniwersytetu Gdańskiego. Od 1998 na emeryturze.
Zbigniew Nowak zajmował się historią literatury polskiej dawnych wieków.
Jego prace to m.in. “Kontrreformacyjna satyra obyczajowa w Polsce XVII wieku” (1968) oraz “Jan Dantyszek, portret renesansowego humanisty” (1982).
Jako historyk kultury Prus Królewskich należał do zespołu autorskiego “Historii Gdańska”. Wiele prac poświęcił historii książki w Prusach Królewskich, w tym m.in. “Początki sztuki drukarskiej na Pomorzu w XV wieku” (1976), “Po starą księgę sięgam ze wzruszeniem. Szkice z dziejów i kultury książki w Prusach Królewskich od XV do XVIII wieku” (2008).
Wśród jego przedsięwzięć edytorskich znalazły się: “Pieśni Jana Dantyszka” (1973, 1987), poemat Tomasza Bielawskiego “Myśliwiec” (1980, 1985) i “Kronika mistrzów pruskich” (1989).
Tablica upamiętniająca Zbigniewa Nowaka w Bibliotece Gdańskiej PAN
źródło: Gedanopedia
Za pracę “Od Augustowa do Mostów Wielkich. Szkice z dziejów kresowego miasteczka 1549–1945” Zbigniew Nowak otrzymał godność honorowego obywatela Mostów Wielkich. Dyplom odebrał od Konsula Generalnego Ukrainy w Gdańsku w 2008 r. w Dworze Artusa.
Zasiadał we władzach Gdańskiego Towarzystwa Naukowego. w latach 1995–1998 członkiem Rady Naukowej Muzeum Historycznego Miasta Gdańska.
Odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi (1978), Krzyżem Kawalerskim (1986) i Krzyżem Oficerskim (1995) Orderu Odrodzenia Polski, odznaką „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” (1972),
W 2007 r. Zbigniew Nowak otrzymał gdański Medal Księcia Mściwoja II. W tym samym roku z okazji 80-lecia urodzin został uhonorowany księgą pamiątkową “Terrae Leopoliensis filius, terre Gedanensis civis”.
Laureat Nagrody Prezydenta Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury w 2000 i w 2003 r. za całokształt pracy twórczej oraz z okazji jubileuszu 75. urodzin.
Był żonaty, miał córkę i syna.
Zbigniew Nowak spoczął na cmentarzu Łostowickim, w Kwaterze Sybiraków.
źródło: Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska
