23 lipca

1935: Urodził się Zbigniew Jujka, znany rysownik, przez kilkadziesiąt lat twórca w “Dzienniku Bałtyckim” satyrycznego “Dzienniczka”, komentującego najważniejsze wydarzenia polityczne i społeczne tygodnia, patron jednego z gdańskich tramwajów. 
23.07.2026
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl
Pochodził ze Starego Targu koło Sztumu (dziś woj. pomorskie). Miał brata i dwie siostry. 
Jujka_Zbigniew
Zbigniew Jujka (1935-2019)
źródło: Gedanopedia
 
Jego ojciec Franciszek był zasłużonym polskim działaczem społeczno-oświatowym i poetą. Jako nauczyciel początkowo pracował w Wielkopolsce, a potem przeniósł się na Powiśle. Oprócz pracy z dziećmi i młodzieżą organizował m.in. tajne nauczanie dla dorosłych. Tworzył ludowe zespoły artystyczne oraz opracowywał folklor nadwiślański. W 1936 r. po wizytacji w szkole niemieckiego inspektora został pozbawiony prawa do nauczania i musiał opuścić Powiśle. Został skierowany przez Związek Polskich Towarzystw Szkolnych w Niemczech na teren Meklemburgii. Organizował tam kursy języka polskiego dla dzieci polskich pracowników sezonowych. Napisał “Hymn Rodła”, wykonany w formie pieśni na kongresie Związku Polaków w Niemczech w marcu 1938 r. Za swoją działalność został wydalony z rodziną z III Rzeszy. Osiadł ponownie w Wielkopolsce, gdzie w styczniu 1939 r. objął kierownictwo szkoły podstawowej w Kębłowie. Podczas niemieckiej okupacji, w okolicach Ostrowa Wielkopolskiego prowadził działalność konspiracyjną. 30 października 1943 r. został aresztowany przez gestapo. Został osadzony w obozie w podpoznańskim Żabikowie, gdzie poddano go torturom i 20 lutego 1944 r. stracono. 
 
Po II wojnie światowej Zbigniew Jujka mieszkał z rodziną w Zielonej Górze, w Kościanie ukończył Liceum Ogólnokształcące. 
 
Po maturze próbował dostać się studia artystyczne, ale dyrektor liceum nie wiedział, że papiery uczniów do uczelni tego typu trzeba wysyłać miesiąc wcześniej.  
 
Mając, nie z własnej winy, rok przerwy Zbigniew Jujka trafił do „Gazety Zielonogórskiej”, dla której miał przerysowywać żarty rysunkowe z rosyjskiego "Krokodiła" by nadawały się do drukowania w czarno-białej gazecie, szybko jednak  zastąpił je własnymi. Starszy brat Zbigniewa Jujki pracował w tym czasie w Polskiej Agencji Prasowej w Zielonej Górze. W tym samym budynku mieściła się redakcja "Gazety Zielonogórskiej". Zatrudniony tam grafik został powołany do wojska i brat zaproponował Zbigniewa Jujkę jako zastępstwo.
Bez tytułu
Jeden z odcinków "My i Oni" - "Dziennik Bałtycki" nr 6, niedziela, 7 i poniedziałek, 8 stycznia 1962 r.
źródło: Bałtycka Biblioteka Cyfrowa
 
W latach 1954–1961 studiował w Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku na Wydziale Architektury Wnętrz. 
 
W latach 1960–1964 Zbigniew Jujka publikował w „Dzienniku Bałtyckim” rysunkowy cykl „My i oni”, w którym przedstawiał raczej złośliwe aniołki i raczej gamoniowate diabełki (a czasami na odwrót).
 
W tej samej gazecie od czerwca 1963 r. przez ponad 50 lat, z przerwą w stanie wojennym, Zbigniew Jujka był autorem bardzo popularnego wśród czytelników “Dzienniczka”, w którym w humorystyczny sposób komentował najważniejsze wydarzenia polityczne i społeczne tygodnia. Był także przez wiele lat redaktorem graficznym "Dziennika Bałtyckiego". 
Bez tytułu
Jeden z "Dzienniczków" Zbigniewa Jujki
źródło: Bałtycka Biblioteka Cyfrowa
 
Tak artysta o swoich zmaganiach z PRL-owską cenzurą podczas pracy nad "Dzienniczkiem" wspominał w wywiadzie w "Dzienniku Bałtyckim" w maju 2013 r. 
 
 Czasem potrafili nawet połowę rysunków z "Dzienniczka" zdjąć. I z redakcji dzwonili w ostatniej chwili, że potrzebne są nowe.
A ja jestem tak zwany wolnomyśliciel, nie mam tej błyskotliwości, że od razu pomysł wpada do głowy. Całe życie mi się trudno wymyśla. To były niesamowite spięcia, nerwówka straszna, przez długie lata, aż do 1989 roku. A po '89 nie zdjęto mi już ani jednego rysunku.
 
Jednocześnie współpracował z pismami krajowymi m.in. z kieleckim „Słowem Ludu", „Gazetą Lubuską", „Szpilkami", „Karuzelą", „Gościem Niedzielnym" oraz zagranicznymi (szczególnie francuskimi, niemieckimi i fińskimi). W 1982 r. podjął współpracę z gazetą polonijną „Nowy Dziennik" w Nowym Jorku. 
 
Był autorem tysięcy rysunków satyrycznych, które cechował syntetyczny, umiarkowany dobór środków ekspresji. 
 
Zbigniew Jujka zajmował się też grafiką, plakatem, ilustrował książki. W 1964 r. zaprojektował Order Stańczyka, przyznawany przez miesięcznik „Litery”. W 1975 był projektantem sztandaru dla Szkoły Podstawowej nr 78 w Gdańsku-Przymorzu. 
Zbigniew_Jujka
Zbigniew Jujka, rok 2011
źródło: Gedanopedia
 
W 1980 r. był wiceprzewodniczącym Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” w „Dzienniku Bałtyckim".
 
Wielokrotny laureat konkursów w Polsce i za granicą. Począwszy od VI nagrody na International Salon of Cartoons w Montrealu (1968), m.in. zdobył I nagrodę Włoskiego Komitetu Olimpijskiego w Ankonie (1975), Grand Prix i złoty medal Salonu w Anconie we Włoszech (1975), główną nagrodę na XVI Światowym Salonie Rysunkowym w Knokke-Heist w Belgii (1977), I nagrodę na World Cartoon Gallery w Skopju (1988). 
 
W konkursach organizowanych przez redakcję „Szpilek" zdobył pięć Złotych Szpilek. 
 
W latach 1989–1996 Zbigniew Jujka był prezesem Zarządu Głównego Stowarzyszenia Polskich Artystów Karykatury, następnie wiceprezesem. 
gcm-download-1920-2021-10-09_jujka_tablica_012.6d34b534.JPG
Pamiątkowe zdjęcie uczestników uroczystości na Aniołkach odsłonięcia tablicy upamiętniającej Zbigniewa Jujkę, 9 października 2021 r.
fot. Grzegorz Mehring/ www.gdansk.pl
 
Wraz z Andrzejem Januszajtisem wydał przewodnik “Z uśmiechem przez Gdańsk” (1968, 2003). Współautor albumowej antologii “III Rzeczpospolita w karykaturze”.
 
Odznaczony m.in. Srebrnym Krzyżem Zasługi (1973), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1998), odznakami „Za zasługi dla Gdańska” (1973), „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” (1974). 
gcm-download-1920-2021-10-09_jujka_tablica_025.9ef915e6.JPG
Odsłonięcie tablicy na fasadzie domu, gdzie mieszkał Zbigniew Jujka, było okazją do zorganizowania plenerowej wystawy prac artysty
fot. Grzegorz Mehring/ www.gdansk.pl
 
W 2009 r. Zbigniew Jujka został uhonorowany gdańskim Medal św. Wojciecha. Dwukrotnie - w 2000 i 2005 r. otrzymał Nagrodę Prezydenta Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury, a w 2006 r. srebrny medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis". 
 
Był żonaty. Ojciec Alicji (ur. 1964) i Przemysława (ur. 1967). 
 
Zmarł 18 listopada 2019 r. w Gdańsku. Został pochowany na cmentarzu Garnizonowym. 
gcm-download-1920-jujka_tram-023.78b2f4e3
Uroczystość nadania tramwajowi imienia Zbigniewa Jujki
fot. Dominik Paszliński / www.gdansk.pl
 
15 stycznia 2021 r. jego imię otrzymał tramwaj Pesa Jazz Duo o numerze bocznym 1069. 
 
9 października 2021 r. na budynku przy ul. Focha, na Aniołkach, w którym Zbigniew Jujka mieszkał w latach 1999–2019 (po przeprowadzce z falowca przy ul. Obrońców Wybrzeża na Przymorzu), odsłonięto upamiętniającą go tablicę. 
 
źródło m.in. Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska

 

TV

100-lecie włączenia Oliwy do Gdańska