1 września

Jego ojciec Alfred (ur. 1873 Azow w  Rosji – zm. 1950 Łódź) był skrzypkiem, dyrygentem i profesorem Konserwatorium Heleny Kijeńskiej-Dobkiewiczowej  (obecnie Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów) w Łodzi.

 

Cała czwórka rodzeństwa Kazimierza Wiłkomirskiego (z czego dwoje przyrodnich) także zawodowo związała się z muzyką. 

 

W wieku 8 lat Kazimierz Wiłkomirski rozpoczął naukę gry na wiolonczeli u Michaiła Bukinika, po roku został jego uczniem w Konserwatorium Ludowym w Moskwie. 

 

W latach 1911–1917 studiował w Konserwatorium Moskiewskim u Alfreda von Glehna i Michaiła Ippolitowa-Iwanowa. Pobierał też prywatnie lekcje z kompozycji. 

 

W latach 1917–1919 uczył się w szkole muzycznej w Batumi (obecnie Gruzja). W latach 1919–1923 studiował w Konserwatorium w Warszawie u Romana Statkowskiego (kompozycję) i Emila Młynarskiego (dyrygenturę), uzyskując dyplom z wyróżnieniem. 

 

W 1934 r., jako stypendysta Funduszu Kultury Narodowej, Kazimierz Wiłkomirski uzupełniał studia dyrygenckie w Szwajcarii.

 

W wieku 11 lat zaczął uprawiać kameralistykę z bratem Michałem (skrzypce) i siostrą Marią (fortepian) jako „Trio Wiłkomirskich”. Pierwszy ich koncert odbył się w lutym 1913 r. w Bogorodsku, w 1915 r. w Moskwie, a w 1919 r. w Warszawie. 

 

W latach 1919–1921 był wiolonczelistą w orkiestrze Opery Warszawskiej. 

 

W latach 1921-1925 uczył w Kaliskim Towarzystwie Muzycznym: prowadził klasę wiolonczeli, klasę kameralną, wykładał przedmioty teoretyczne. 

 

W latach 1926–1934 pierwszy wiolonczelista Filharmonii Warszawskiej, od 1927 r. także jej dyrygent, od 1933 r. dyrygent Teatru Wielkiego. 

 

W latach 1929-1934 w Warszawie uczył w prywatnej szkole muzycznej im. Mieczysława Karłowicza (chór, orkiestra, klasa kameralistyki), od 1932 r. prowadził także klasę wiolonczeli i zespołów kameralnych w Państwowym Konserwatorium Muzycznym.

 

W 1934 r. Kazimierz Wiłkomirski zgłosił swoją kandydaturę na stanowisko dyrektora Polskiego Konserwatorium w Gdańsku w odpowiedzi na apel polskiego Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. 

 

W maju 1934 r. doprowadził do włączenia Konserwatorium w strukturę Gdańskiej Macierzy Szkolnej oraz przeniesienia jego siedziby do budynku  Dyrekcji Kolei. Rozbudował też zespół szkolnych pedagogów, do których m.in. włączył Tadeusza Tylewskiego w klasie nauki gry na organach i siostrę Marię w klasie gry na fortepianie. 

 

Z ramienia Konserwatorium Kazimierz Wiłkomirski był opiekunem chóru „Cecylia”-Gdańsk, od 1938 r. szefował połączonym chórom „Cecylia”-„Lutnia”. Występował z nimi w Polskim Radiu i w Polsce, po raz ostatni w czerwcu 1939 r. na festiwalu w ramach Dni Krakowa na Wawelu. 

 

Był wiceprezesem i prezesem gdańskiego Polskiego Towarzystwa Muzycznego. 

 

Występował też jako dyrygent polskich chórów z Gdańska i solowo jako wiolonczelista w Operze Leśnej w Sopocie. 

 

W styczniu 1938 r. Kazimierz Wiłkomirski został wybrany na pierwszego dyrygenta powołanej wówczas orkiestry symfonicznej przy kościele Chrystusa Króla (przy ul. Rogaczewskiego 55). 

 

Był m.in. autorem muzyki do tekstu Edwina Jędrkiewicza “Słowo wam niosę”, utworu skomponowanego z okazji 15-lecia Macierzy Szkolnej, utworu na chór mieszany “Pozdrowienie Gdańska” do słów Orta-Orta. 

 

W 1938 r. wygrał konkurs rozpisany przez Ligę Morską utworem “Przysięga do słów” Kornela Makuszyńskiego. 

 

Przed wojną mieszkał w Gdańsku–Wrzeszczu przy Marienstraße (ul. Wajdeloty) oraz przy Adolf-Hitler-Strasse 128 C (al. Grunwaldzka) .

 

Okupację spędził w Warszawie, działając w podziemnym szkolnictwie muzycznym, biorąc udział w koncertach tajnych i jawnych. Wraz z siostrą Marią i skrzypaczką Eugenią Umińską występował w kawiarni „Salon Sztuki” Bolesława Woytowicza przy Nowym Świecie 27, gdzie w maju 1943 r. jako członek Kwartetu Umińskiej uczestniczył w prawykonaniu II Kwartetu Smyczkowego Grażyny Bacewicz.

 

W latach 1945–1947 był organizatorem, rektorem i profesorem Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Łodzi, w latach 1947–1949 kierownik artystyczny, następnie do 1952 r. dyrygent Opery i Filharmonii we Wrocławiu. 

 

Do Gdańska Kazimierz Wiłkomirski ponownie przyjechał w 1952 r. 

 

Na propozycję Ministerstwa Kultury i Sztuki został kierownikiem artystycznym i dyrygentem Filharmonii Bałtyckiej, od stycznia 1953 r. także kierownikiem Studia Operowego, a po połączeniu obu instytucji 1 maja 1953 r. Państwowej Opery i Filharmonii Bałtyckiej. 

 

Jednocześnie był także solistą, a w latach 1955–1957 dyrygentem. 

 

Był profesorem Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Sopocie. Prowadził w niej stworzoną przez siebie klasę wiolonczeli i klasę muzyki kameralnej. 

 

Kazimierz Wiłkomirski skomponował m.in. “Kantatę gdańską” oraz pieśń “Od Elbląga do Szczecina”. Słowa do obu utworów napisała pisarka Stanisława Fleszarowa-Muskat.

 

Po wyjeździe w 1957 r. z Trójmiasta pracował we Wrocławiu jako dyrygent i kierownik artystyczny Opery Wrocławskiej. Jednocześnie był wykładowcą w tamtejszej PWSM oraz Warszawie.  

 

Od 1966 r. profesor zwyczajny. Mimo przejścia na emeryturę w 1970 r. pracował jako pedagog do roku 1981.

 

Występował także w teatrach zagranicznych, m.in. w Czechosłowacji, ZSRR, NRD, RFN, Francji, Izraelu, Iranie, na Węgrzech i w Rumunii. 

 

Po raz ostatni Kazimierz Wiłkomirski wystąpił jako wiolonczelista w 1983 r. w Sopocie, a jako dyrygent w 1986 r. we Wrocławiu. 

 

W 1988 r., z okazji 40-lecia gdańskiej Akademii Muzycznej, w jego obecności przedstawiono koncert, na który złożyły się jego wybrane utwory.

 

Odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi (1937, 1952), Krzyżem Oficerskim (1955) i Krzyżem Komandorskim (1969) W 1953 r. otrzymał Nagrodę Artystyczną Gdańska Miejskiej Rady Narodowej, a w latach 1964, 1967 i 1980 Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki I stopnia.

 

Był dwukrotnie żonaty. Z pierwszego małżeństwa miał córkę. 

 

Kazimierz Wiłkomirski zmarł 7 marca 1995 r. w Warszawie, w wieku 94 lat. Został pochowany wraz z drugą żoną na cmentarzu Powązkowskim. 

 

Od 25 października 2001 r. jest patronem ulicy w Gdańsku-Matarni. 

 

Od 1991 r. co dwa lata odbywa się w Poznaniu Młodzieżowy Międzynarodowy Konkurs Wiolonczelowy jego imienia.