Wiele motyli nocnych (ciem) odgrywa ważną, choć często niedocenianą rolę w nocnym zapylaniu roślin, wspierając funkcjonowanie lokalnych ekosystemów. Sztuczne światło nocą może jednak zaburzać ich naturalne zachowanie. Naturalne światło nocnego nieba pomaga wielu owadom orientować się w przestrzeni. Niestety źródła sztucznego światła, takie jak lampy, reflektory samochodów, neony i banery reklamowe mogą zakłócać naturalne zachowania, rytm aktywności i orientację przestrzenną.
Wpływ sztucznego światła na nocne owady to coś więcej, niż samo przyciąganie:
- Światło pomaga organizmom rozpoznać kiedy jest dzień, a kiedy noc. Rozświetlona noc może zakłócić ten naturalny zegar i spowodować dezorientację czasową,
- Naturalne światło nocnego nieba pomaga wielu owadom orientować ciało i kierunek lotu. Jasna lampa może zaburzyć te naturalne wskazówki wykorzystywane podczas lotu,
- Rodzaje sztucznego światła mogą różnie wpływać na nocne organizmy. Wiele nocnych owadów silnie reaguje na światło zawierające dużo fal niebieskich i UV. Są owady, które zbliżają się do światła bezpośrednio i takie, które wokół niego krążą, pozostając w pobliżu, a jeszcze inne osiadają oszołomione na lampie lub pod nią. Czas spędzony przy lampie może oznaczać mniej czasu na zdobywanie pokarmu i szukanie partnera. Dodatkowo przy świetle zmienia się tło, kontrast i ekspozycja osobników - ćmy mogą być bardziej widoczne dla drapieżników, przez co zmniejsza się ich szansa na przetrwanie nocy,
- Po kontakcie z jasnym światłem oczy nocnego owada mogą przez pewien czas gorzej odbierać słabe bodźce z ciemnego otoczenia. Dla przykładu można wyobrazić sobie sytuację, gdy wokół nas panuje ciemność i nasze oczy powoli przyzwyczajają się do tego jak wygląda pomieszczenie i kształty przedmiotów wokół nas. Wystarczy jednak spojrzeć w jasny ekran telefonu i cała praca naszych oczu rozpoczyna się na nowo, by ponownie zaadoptować wzrok do ciemności,
- Sztuczne światło zmienia jasność, kolory i kontrast nocnego otoczenia. Przez to niektóre obiekty mogą być trudniejsze do zauważenia (partnera, drapieżnika lub kwiatu).
Jeśli takie zakłócenia dotyczą wielu owadów, mogą wpływać także na nocne zapylanie i sieci pokarmowe, oddziałując m.in. na rośliny, ptaki, nietoperze i inne zwierzęta owadożerne.
Możesz pomóc nocnym zapylaczom wyłączając zbędne światło, osłaniając lampy i kierując światło w dół. Najlepiej jednak jest używać światła o adekwatnym natężeniu i tylko w sytuacjach, w których jest ono niezbędne np. instalując lampy z czujnikiem ruchu.
Projekt PLAN-B koncentruje się na tematyce zanieczyszczenia światłem i hałasem w miastach oraz na działaniach mających na celu ograniczenie ich negatywnego wpływu na bioróżnorodność.
Projekt jest finansowany przez Unię Europejską w ramach programu Horyzont Europa.
Więcej na temat projektu na stronie: https://plan-b-project.eu/
