Portal Miasta Gdańska
PL | EN | DE
‹›
Kamienica przy ul. Sienkiewicza 10 we Wrzeszczu - świadek historii. Tam narodził się Sierpień' 80. Wspomnienia Ewy i Piotra Dyków
13 sierpnia 2020 (1 rok i 71 dni temu)
Słynny strajk sierpniowy, zakończony Porozumieniami Sierpniowymi wybuchł 14 sierpnia 1980 roku. Jednak dokładną datę podjęcia decyzji o jego zorganizowaniu trudno ustalić. Wiadomo natomiast, gdzie ta decyzja zapadła – w Gdańsku Wrzeszczu, w kamienicy przy ul. Sienkiewicza 10, w mieszkaniu Ewy i Piotra Dyków. Jak wspominają wydarzenia sprzed 40 lat?

Nasi rozmówcy po stanie wojennym w 1984 r. wyemigrowali z Polski, najpierw do Niemiec, a następnie do Stanów Zjednoczonych. Mieszkają obecnie w Saint Louis. W Gdańsku przez wiele lat mieszkali w kamienicy przy ul. Sienkiewicza 10. To tam w sierpniu 1980 r. zapadła decyzja o strajku w Stoczni Gdańskiej im. Lenina. Miał on być reakcją na zwolnienie z pracy Anny Walentynowicz, a jednocześnie protestem płacowym.

W kraju sytuacja pogarszała się, panował coraz większy kryzys. Brakowało towarów w sklepach. Brakowało wolności, bo całą władzę w swoich rękach skupiała, zależna od Moskwy, partia komunistyczna PZPR. Rosło społeczne niezadowolenie. Młodzi państwo Dykowie już w latach 70-tych ubiegłego stulecia działali aktywnie w opozycji antykomunistycznej.

- Byliśmy bardzo młodymi ludźmi – wspomina swoje początki w opozycji Piotr Dyk. - W sierpniu 1980 r. mieliśmy 25 lat. Od 7 lat byliśmy w gdańskiej opozycji przedsierpniowej. To były rzeczywiście decyzje ludzi bardzo młodych, bardzo spontaniczne, bardzo emocjonalne, ale również przemyślane, jak na osoby osiemnasto, dziewiętnastolenie. Myślę, że na pewno liczy się jakaś formacja charakteru. Tutaj ojciec Ludwik Wiśniewski miał ogromne znaczenie dla całego naszego środowiska. Ważni byli spotkani ludzie i wydarzenia. W roku 1973 byłem na wycieczce we Włoszech, gdzie trafiłem do ośrodka Kultury Paryskiej w Rzymie. Od tamtejszych działaczy otrzymałem sporą liczbę książek, którą przewiozłem nielegalnie do Polski i to, można powiedzieć, dało mi bilet do środowisk opozycyjnych, które już się kształtowały w liceum, w „Jedynce” i na Uniwersytecie Gdańskim. Byli tam Aram Rybicki, Aleksander Hall, Grześ Grzelak, Maciej Grzywaczewski.

W mieszkaniu przy ul. Sienkiewicza 10 zorganizowano wiele opozycyjnych wydarzeń. Tu odbywały się też spotkania z opozycjonistami z innych regionów np. z Leszkiem Moczulskim czy Kazimierzem Świtoniem.

Kamienica stała się świadkiem wielkiej historii, gdy w mieszkaniu Ewy i Piotra Dyków postanowiono zorganizować duże opozycyjne powitanie na cześć zwalnianych z aresztu opozycjonistów – Dariusza Kobzdeja i Tadeusza Szczudłowskiego.

- To było mieszkanie rodzinne Piotra, w którym mój mąż się wychował i dostaliśmy je od rodziców Piotra - wspomina Ewa Dyk. - Po naszym ślubie rodzice się wyprowadzili, nam zostawili wspaniałomyślnie to mieszkanie. Byliśmy jedną z niewielu par, która miała swoje własne mieszkanie i na dodatek nasze mieszkanie było ogromne. Mogło pełnić taką funkcję salonu opozycyjnego. Może nie takiego jak warszawski, nie był to salon stricte litaracko - artystyczny, gdzie, jakbyśmy dziś powiedzieli, bywali celebryci warszawscy. Chociaż i tacy też nas odwiedzali. Niewątpliwie było to miejsce spotkań opozycji gdańskiej i również, jak ktokolwiek przyjeżdżał z opozycji z Polski, zatrzymywał się u nas.

Do dziś, jak przyznają nasi rozmówcy, trudno wskazać dokładną datę przyjęcia na cześć wychodzących na wolność kolegów. Wiadomo, że Tadeusz Szczudłowski i Dariusz Kobzdej zostali aresztowani 3 maja 1980 r. Po tym, jak przemawiali pod Pomnikiem Króla Jana III Sobieskiego, w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Wyszli na wolność po trzech miesiącach. Spotkanie na ich cześć, mogło być zorganizowane w niedzielę, 10 sierpnia. Do mieszkania przy ul. Sienkiewicza 10 przyszło mnóstwo osób, był prawdziwy tłum. Gospodarze mieszkania mówią, że mogło być ponad 120 osób. Byli m.in. Władysław Siła-Nowicki, Jacek Taylor, Aleksander Hall.

- Był Bogdan Borusewicz, który pojawił się niespodziewanie, bo w tym czasie się ukrywał. Był oczywiście Lech Wałęsa, był Borowczak. Pana Prądzyńskiego i Felskiego tak dobrze nie pamiętam. W pewnym momencie Bogdan powiedział mi, że muszą na chwilę wyjść z mieszkania, bo mieszkanie nasze, o czym wiedzieliśmy, było na podsłuchu – wspomina Ewa Dyk. - Zeszli na podwórko. To była przedwojenna kamienica, te podwórka nazywały się studniami. Były otoczone ze wszystkich stron pierzejami budynków i płotem. Po pewnym czasie wrócili. Przyjęcie było kontynuowane. Wydaje mi się, że Bogdan powiedział wtedy, że będzie się niedługo coś działo.

- Pamiętam ich, jak schodzili na dół, widziałem ich z okna – dodaje Piotr Dyk. - Byli tam może pół godziny, może dłużej. Mam to gdzieś w głowie, że od tego momentu wiedzieliśmy, że coś się stanie, coś będzie, coś jest planowane i tak też było.

Kiedy wybuchł strajk w stoczni, a później w innych trójmiejskich zakładach, Ewa i Piotr Dykowie zaangażowali się we wspieranie protestu. Mieli wydane przez komitet strajkowy specjalne przepustki do stoczni. Pan Piotr m.in. organizował kapłanów, którzy mieli odprawiać msze dla strajkujących i utrzymywał kontakt z innymi zakładami. Pani Ewa wspomina, że ich małe dziecko pozostawało pod opieką dziadków, kiedy oni codziennie chodzili do stoczni. Zmieniała się sytuacja w kraju, zmieniali się ludzie. Nic już nie było takie jak dawniej.

- Można powiedzieć, że śmiertelnicy zostali aniołami. Ludzie byli dla siebie niesłychanie serdeczni. Byliśmy w różnych zakładach, które strajkowały. Alkohol był zabroniony. Wszyscy przestrzegali tego. Miałem małego Fiata 126p. Benzyna była jakoś tam wstrzymywana, ale mając legitymację ze stoczni podjeżdżałem pod jakąkolwiek stację i tankowałem. Pracownicy mówili mi: ”Oczywiście, proszę bardzo. Pan ma zadanie do wykonania” - wspomina Piotr Dyk. - Innym razem na ulicy zatrzymał się samochód i wysiadło z niego kilku ubeków. Czułem, że chcą mnie zwinąć. Zacząłem krzyczeć: „Ludzie, UB mnie zwija!” i nagle tłum się zebrał i kazał im odejść.

Stan wojenny brutalnie przerwał karnawał „Solidarności”. Piotr Dyk w pierwszych miesiącach ukrywał się, obawiając się aresztowania. Było jednak ciężko, nie mógł znaleźć pracy jako lekarz.

- Ja nie chciałam wyjeżdżać z Polski, ale niedługo po ujawnieniu się Piotra, kiedy wyszedł z ukrycia, podpalono nasze mieszkanie - mówi Ewa Dyk. - Nie było nas w domu, spłonęły drzwi wejściowe. Aram nam później powiedział, po tym jak sprawdził w IPN, że podpalił te drzwi na zlecenie bezpieki nasz sąsiad alkoholik. W mieszkaniu z naszymi małymi dziećmi, które miały 7 miesięcy i 2,5 roku, była nasza babcia. Zauważyła płomienie, nakryła się kocem, wyskoczyła i zawiadomiła sąsiadów, którzy ugasili pożar. Dla mnie to był taki moment, kiedy pomyślałam, że mogą nam zginąć dzieci i wtedy złamałam się w tym moim postanowieniu, że nie chcę wyjeżdżać.

Państwo Dykowie mają do dzisiaj stały kontakt z Polską i przyjaciółmi z dawnej opozycji. Właściwie każdego lata odwiedzają Gdańsk. W tym roku niestety nie udało im się przyjechać z powodu pandemii Covid-19.


W piątek 14 sierpnia na portalu gdansk.pl nadamy transmisję z uroczystego wmurowania pamiątkowej tablicy na fasadzie kamienicy przy ul. Sienkiewicza 10, tablicy przypominającej słynne spotkanie, które zapoczątkowało Sierpień' 80. Początek transmisji o godz. 10.00.

Piątek, godz. 10 - odsłonięcie tablicy pamiątkowej na szlaku wolności

Warto również posłuchać podcastu Rok 1980. Odcinek pierwszy: "Kto był na prywatce u Dyków?". Jest to audycja przygotowana przez Dorotę Karaś i Marka Sterlingowa, autorów książki "Anna Walentynowicz szuka raju", poświęconej  legendarnej suwnicowej ze Stoczni Gdańskiej, w obronie której wybuchł stajk w sierpniu 1980 roku. 

30:03
Koronawirus. Gdańsk dla uczniów on-line
16 marca 2020 (1 rok i 221 dni temu)
20:13
Koronawirus - sytuacja na Pomorzu
12 marca 2020 (1 rok i 225 dni temu)
35:48
Masz depresję - w Gdańsku znajdziesz pomoc
20 lutego 2020 (1 rok i 246 dni temu)
12:30
Dni Otwarte w podstawówkach
19 lutego 2020 (1 rok i 247 dni temu)
33:30
Jak turyści wpływają na życie gdańszczan?
14 lutego 2020 (1 rok i 252 dni temu)
32:20
Milion wizyt w bibliotekach w Gdańsku
13 lutego 2020 (1 rok i 253 dni temu)
21:09
Pojazdy autonomiczne - potrzebne?
6 grudnia 2019 (1 rok i 322 dni temu)
20:08
Przed XVII Sesją Rady Miasta Gdańska
26 listopada 2019 (1 rok i 332 dni temu)
24:05
Przed XV sesją Rady Miasta Gdańska
22 października 2019 (2 lat i 2 dni temu)
26:50
W ten weekend odwiedzamy ZOO - za darmo!
17 października 2019 (2 lat i 7 dni temu)
17:40
Wszystko o pracy dla seniorów
10 października 2019 (2 lat i 14 dni temu)
4:16
Wybory do Sejmu i Senatu 2019
17 września 2019 (2 lat i 37 dni temu)
21:46
4. Gdański Tydzień Demokracji videoczat
10 września 2019 (2 lat i 44 dni temu)
24:22
Autonomicznym busem po Gdańsku
3 września 2019 (2 lat i 51 dni temu)
25:45
Sąd nad Jezusem w Wielki Piątek
18 kwietnia 2019 (2 lat i 189 dni temu)
16:05
Loteria PIT w Gdańsku. Się opłaca! 2019 - czat
16 kwietnia 2019 (2 lat i 191 dni temu)
23:15
Muzeum Gdańska – jubileusz i plany
2 kwietnia 2019 (2 lat i 205 dni temu)
29:49
Autyzm – świadomość i wyzwania
27 marca 2019 (2 lat i 211 dni temu)
27:04
Radni przed VIII sesją Rady Miasta Gdańska
26 marca 2019 (2 lat i 212 dni temu)
23:27
Ze sportem na TAK
21 marca 2019 (2 lat i 217 dni temu)
31:27
O gdańskiej wiośnie literackiej
19 marca 2019 (2 lat i 219 dni temu)
32:04
Jak ulepszyć gdańskie przestrzenie lokalne?
14 marca 2019 (2 lat i 224 dni temu)
17:32
Jak instytucje kultury radzą sobie z hejtem?
6 marca 2019 (2 lat i 232 dni temu)
37:55
Wszystko o Radach Dzielnic
19 lutego 2019 (2 lat i 247 dni temu)
30:00
Chris Niedenthal i Wojciech Duda gośćmi wideoczatu
30 stycznia 2019 (2 lat i 267 dni temu)
Ostatnia puszka WOŚP prezydenta Adamowicza
23 stycznia 2019 (2 lat i 274 dni temu)
30:00
27. Finał w WOŚP w Gdańsku. Obejrzyj wideoczat
10 stycznia 2019 (2 lat i 287 dni temu)
30:00
Gdańsk już nie dla Kosmosu?
6 grudnia 2018 (2 lat i 322 dni temu)
30:00
Święta, Jarmark Bożonarodzeniowy. Jakie atrakcje?
27 listopada 2018 (2 lat i 331 dni temu)
0:25:00
Przed czwartkową sesją RMG nowej kadencji.
21 listopada 2018 (2 lat i 337 dni temu)
30:00
Jak wyglądają przygotowania do zimy?
16 listopada 2018 (2 lat i 342 dni temu)
30:00
Czy Gdańsk stał się turystyczną potęgą?
15 listopada 2018 (2 lat i 343 dni temu)
0:30:00
Rada Miasta Gdańska. Podsumowanie VII kadencji
6 listopada 2018 (2 lat i 352 dni temu)
25:40
Budżet Obywatelski - podsumowania i plany
30 października 2018 (2 lat i 359 dni temu)
19:42
Rada Miasta Gdańska - między starym a nowym
23 października 2018 (3 lat i 1 dzień temu)
Jak parkingi kubaturowe zmienią nasze miasto?
16 października 2018 (3 lat i 8 dni temu)
23:52
Elementarz wyborcy
11 października 2018 (3 lat i 13 dni temu)
30:28
30-lecie Związku Sybiraków
9 października 2018 (3 lat i 15 dni temu)
34:57
Wideoczat z Dorotą Stalińską
4 października 2018 (3 lat i 20 dni temu)
27:56
Pomorskie Eko Forum 2018
4 października 2018 (3 lat i 20 dni temu)
1:02:52
Westerplatte walczy. Wideoczat z Andrzejem Drzycimskim
3 października 2018 (3 lat i 21 dni temu)
30:37
Budżet i nie tylko. Wideoczat z radnymi
25 września 2018 (3 lat i 29 dni temu)
29:07
Wideoczat z Krystyną Jandą
18 września 2018 (3 lat i 36 dni temu)
25:02
Centrum Hewelianum gdańskim Central Parkiem?
13 września 2018 (3 lat i 41 dni temu)
24:16
Festiwal Wilno w Gdańsku 2018
6 września 2018 (3 lat i 48 dni temu)
27:59
Czy na gdańskich ulicach jest bezpiecznie?
5 września 2018 (3 lat i 49 dni temu)
34:11
Ile Miasto powinno dokładać na edukację?
4 września 2018 (3 lat i 50 dni temu)
33:40
Muzeum Wolnego Miasta - "opcja niemiecka"?
2 sierpnia 2018 (3 lat i 83 dni temu)
27:05
Wszystko o Jarmarku Św. Dominika
26 lipca 2018 (3 lat i 90 dni temu)
39:30
Odpady i segregacyjne dylematy - zobacz wideoczat
12 kwietnia 2018 (3 lat i 195 dni temu)
39:15
Jak Gdańsk wspiera seniorów? Zobacz wideoczat.
10 kwietnia 2018 (3 lat i 197 dni temu)
22:37
Jak być fit - dla dorosłych i dzieci
6 kwietnia 2018 (3 lat i 201 dni temu)
31:00
Jak pomagać osobom z autyzmem?
5 kwietnia 2018 (3 lat i 202 dni temu)
28:05
Rozmowa o miejskich inwestycjach w 2018 roku
3 kwietnia 2018 (3 lat i 204 dni temu)
24:15
Dyskusja radnych przed L sesją
27 marca 2018 (3 lat i 211 dni temu)
25:34
Jak od kwietnia segregować odpady?
14 marca 2018 (3 lat i 224 dni temu)
24:43
„PIT w Gdańsku. Się opłaca!” 2018
9 marca 2018 (3 lat i 229 dni temu)
42:06
#MeToo - Gdańsk przeciw przemocy seksualnej
18 stycznia 2018 (3 lat i 279 dni temu)
36:31
Dawać i mieć frajdę? Wideoczat o finale WOŚP
11 stycznia 2018 (3 lat i 286 dni temu)
56:19
Autobusy i tramwaje - będzie jeszcze lepiej?
4 stycznia 2018 (3 lat i 293 dni temu)
23:59
Sylwestrowy Konkurs Butelkowy 2017
28 grudnia 2017 (3 lat i 300 dni temu)
28:38
Radni przed XLIII Sesją Rady Miasta Gdańska
27 września 2017 (4 lat i 27 dni temu)
25:00
Łączy nas Gdańsk - nowa kampania społeczna
21 września 2017 (4 lat i 33 dni temu)
29:37
Czym jest demokracja i jak ją budować?
7 września 2017 (4 lat i 47 dni temu)
22:50
Tunel pod Martwą Wisłą - przegląd serwisowy
28 sierpnia 2017 (4 lat i 57 dni temu)
7:38
Budżet Obywatelski 2018: wywiad z Maciejem Kuklą
10 sierpnia 2017 (4 lat i 75 dni temu)
29:36
Retencja w walce z ulewami
3 sierpnia 2017 (4 lat i 82 dni temu)
30:09
Koniec Pozytywnej Szkoły Podstawowej w Kokoszkach?
13 kwietnia 2017 (4 lat i 194 dni temu)
28:26
Co z powietrzem w mieście?
16 marca 2017 (4 lat i 222 dni temu)
35:30
Zawodówki - szkoły na trudne czasy?
9 marca 2017 (4 lat i 229 dni temu)
50:21
Komu przeszkadzają reklamy uliczne w mieście?
16 lutego 2017 (4 lat i 250 dni temu)
20:16
PIT w Gdańsku się opłaca
2 lutego 2017 (4 lat i 264 dni temu)
28:49
Bitwa o Muzeum II Wojny Światowej
26 stycznia 2017 (4 lat i 271 dni temu)
31:32
Z sercem do bezpańskiego psa i kota
11 stycznia 2017 (4 lat i 286 dni temu)
43:41
Gdańsk miastem praw człowieka
8 grudnia 2016 (4 lat i 320 dni temu)
51:20
Magia świątecznego Gdańska
1 grudnia 2016 (4 lat i 327 dni temu)
59:07
Zmiany w systemie oświaty - czy jest się czego bać?
17 listopada 2016 (4 lat i 341 dni temu)
39:47
Parada Niepodległości w Gdańsku
10 listopada 2016 (4 lat i 348 dni temu)
30:16
Kwiaty i inna zieleń
3 listopada 2016 (4 lat i 355 dni temu)
30:00
Czy jest moda na psy i koty ze schroniska?
4 sierpnia 2016 (5 lat i 81 dni temu)
25:58
FETA! To będzie best of ostatnich 10 lat
14 lipca 2016 (5 lat i 102 dni temu)
31:33
Kłopoty z parkowaniem przy plaży
7 lipca 2016 (5 lat i 109 dni temu)
32:16
Sezon letni czas zacząć
23 czerwca 2016 (5 lat i 123 dni temu)
47:43
Oliwa - niedoceniana dzielnica Gdańska?
17 czerwca 2016 (5 lat i 129 dni temu)
29:10
Nowa gdańska Karta Turysty. Poznaj jej zalety
9 czerwca 2016 (5 lat i 137 dni temu)
29:04
Po co komu Rady Dzielnic?
2 czerwca 2016 (5 lat i 144 dni temu)
54:17
Imigranci, którzy zostali gdańszczanami
5 maja 2016 (5 lat i 172 dni temu)
34:26
Nowe zasady segregowania śmieci w Gdańsku
28 kwietnia 2016 (5 lat i 179 dni temu)
PO CO NAM TEN TUNEL?
14 kwietnia 2016 (5 lat i 193 dni temu)
41:48
Program Rodzina 500 plus cz.II
31 marca 2016 (5 lat i 207 dni temu)
33:01
Program Rodzina 500 plus
17 marca 2016 (5 lat i 221 dni temu)

NA GORĄCO
OGŁOSZENIE WYNIKÓW BUDŻETU OBYWATELSKIEGO 2022
22 października 2021 (1 dzień temu)
Zakończyło się głosowanie w dziewiątej edycji gdańskiego Budżetu Obywatelskiego. Swoje głosy oddało 43 tys. 190 mieszkanek i mieszkańców Gdańska. W piątek, 22 października, poznaliśmy zwycięskie projekty. O wynikach poinformowała Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska i Sylwia Betlej, p.o. dyrektora Biura ds. Rad Dzielnic i Współpracy z Mieszkańcami.
Bez plastiku na Matarni
20 października 2021 (3 dni temu)
„Spojrzenie na dzielnice – Planowanie i dialog społeczny”
20 października 2021 (3 dni temu)
Tym razem spotkanie będzie poświęcone partycypacji w planowaniu rozwoju dzielnic. Chcemy poruszyć następujące zagadnienia: na ile planowanie na szczeblu dzielnicowym stworzyć może nową jakość w procesie dyskusji o przyszłości miasta? czy potrzebne i wskazane jest wypracowanie zarówno strategii dzielnicowych jak i masterplanów urbanistycznych związanych z ich kształtowaniem? jaka forma dialogu jest najbardziej wskazana do wprowadzenia? Uczestnicy debaty: dr Anna Staniewska (Politechnika Krakowska), Tomasz Strug (przewodniczący Zarządu Dzielnicy Oliwa), Maxymilian Kieturakis (przewodniczący Zarządu Dzielnicy Śródmieście), Karol Ważny (radny miasta Gdańska), Sylwia Betlej (p.o. dyrektora Biura ds. Rad Dzielnic i Współpracy z Mieszkańcami, UM Gdańsk). Debatę poprowadzi Architekt Miasta, Piotr Lorens.
40. Sesja Rady Miasta Gdańska kadencji 2018-2023 2021_10_18
18 października 2021 (5 dni temu)
Obecny kształt szkół, obawa związana ze zmianami proponowanymi przez Ministra Edukacji i Nauki oraz dostępne możliwości. To główne tematy poruszane podczas debaty w trakcie Nadzwyczajnej Sesji Rady Miasta Gdańska, zwołanej przez Aleksandrę Dulkiewicz, prezydent Gdańsk, która odbyła się w poniedziałek, 18 października. W jej trakcie przyjęty został także apel radnych
Jestem z Gdańska. Rozmowa Agnieszki Michajłow z Jackiem Friedrichem
13 października 2021 (10 dni temu)
Od początku września Agnieszka Michajłow na www.gdansk.pl raz w tygodniu prowadzi cykl wywiadów pod wspólnym tytułem: Jestem z Gdańska. W środę, 13 października, gościem programu będzie Jacek Friedrich, dyrektor Muzeum Narodowego w Gdańsku. Temat rozmowy: Po co w naszym mieście Muzeum Narodowe?
powrót do góry