Kamienica przy ul. Sienkiewicza 10 we Wrzeszczu - świadek historii. Tam narodził się Sierpień' 80. Wspomnienia Ewy i Piotra Dyków
Portal Miasta Gdańska
PL | EN | DE
‹›
Kamienica przy ul. Sienkiewicza 10 we Wrzeszczu - świadek historii. Tam narodził się Sierpień' 80. Wspomnienia Ewy i Piotra Dyków
13 sierpnia 2020 (2 lat i 50 dni temu)
Słynny strajk sierpniowy, zakończony Porozumieniami Sierpniowymi wybuchł 14 sierpnia 1980 roku. Jednak dokładną datę podjęcia decyzji o jego zorganizowaniu trudno ustalić. Wiadomo natomiast, gdzie ta decyzja zapadła – w Gdańsku Wrzeszczu, w kamienicy przy ul. Sienkiewicza 10, w mieszkaniu Ewy i Piotra Dyków. Jak wspominają wydarzenia sprzed 40 lat?

Nasi rozmówcy po stanie wojennym w 1984 r. wyemigrowali z Polski, najpierw do Niemiec, a następnie do Stanów Zjednoczonych. Mieszkają obecnie w Saint Louis. W Gdańsku przez wiele lat mieszkali w kamienicy przy ul. Sienkiewicza 10. To tam w sierpniu 1980 r. zapadła decyzja o strajku w Stoczni Gdańskiej im. Lenina. Miał on być reakcją na zwolnienie z pracy Anny Walentynowicz, a jednocześnie protestem płacowym.

W kraju sytuacja pogarszała się, panował coraz większy kryzys. Brakowało towarów w sklepach. Brakowało wolności, bo całą władzę w swoich rękach skupiała, zależna od Moskwy, partia komunistyczna PZPR. Rosło społeczne niezadowolenie. Młodzi państwo Dykowie już w latach 70-tych ubiegłego stulecia działali aktywnie w opozycji antykomunistycznej.

- Byliśmy bardzo młodymi ludźmi – wspomina swoje początki w opozycji Piotr Dyk. - W sierpniu 1980 r. mieliśmy 25 lat. Od 7 lat byliśmy w gdańskiej opozycji przedsierpniowej. To były rzeczywiście decyzje ludzi bardzo młodych, bardzo spontaniczne, bardzo emocjonalne, ale również przemyślane, jak na osoby osiemnasto, dziewiętnastolenie. Myślę, że na pewno liczy się jakaś formacja charakteru. Tutaj ojciec Ludwik Wiśniewski miał ogromne znaczenie dla całego naszego środowiska. Ważni byli spotkani ludzie i wydarzenia. W roku 1973 byłem na wycieczce we Włoszech, gdzie trafiłem do ośrodka Kultury Paryskiej w Rzymie. Od tamtejszych działaczy otrzymałem sporą liczbę książek, którą przewiozłem nielegalnie do Polski i to, można powiedzieć, dało mi bilet do środowisk opozycyjnych, które już się kształtowały w liceum, w „Jedynce” i na Uniwersytecie Gdańskim. Byli tam Aram Rybicki, Aleksander Hall, Grześ Grzelak, Maciej Grzywaczewski.

W mieszkaniu przy ul. Sienkiewicza 10 zorganizowano wiele opozycyjnych wydarzeń. Tu odbywały się też spotkania z opozycjonistami z innych regionów np. z Leszkiem Moczulskim czy Kazimierzem Świtoniem.

Kamienica stała się świadkiem wielkiej historii, gdy w mieszkaniu Ewy i Piotra Dyków postanowiono zorganizować duże opozycyjne powitanie na cześć zwalnianych z aresztu opozycjonistów – Dariusza Kobzdeja i Tadeusza Szczudłowskiego.

- To było mieszkanie rodzinne Piotra, w którym mój mąż się wychował i dostaliśmy je od rodziców Piotra - wspomina Ewa Dyk. - Po naszym ślubie rodzice się wyprowadzili, nam zostawili wspaniałomyślnie to mieszkanie. Byliśmy jedną z niewielu par, która miała swoje własne mieszkanie i na dodatek nasze mieszkanie było ogromne. Mogło pełnić taką funkcję salonu opozycyjnego. Może nie takiego jak warszawski, nie był to salon stricte litaracko - artystyczny, gdzie, jakbyśmy dziś powiedzieli, bywali celebryci warszawscy. Chociaż i tacy też nas odwiedzali. Niewątpliwie było to miejsce spotkań opozycji gdańskiej i również, jak ktokolwiek przyjeżdżał z opozycji z Polski, zatrzymywał się u nas.

Do dziś, jak przyznają nasi rozmówcy, trudno wskazać dokładną datę przyjęcia na cześć wychodzących na wolność kolegów. Wiadomo, że Tadeusz Szczudłowski i Dariusz Kobzdej zostali aresztowani 3 maja 1980 r. Po tym, jak przemawiali pod Pomnikiem Króla Jana III Sobieskiego, w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Wyszli na wolność po trzech miesiącach. Spotkanie na ich cześć, mogło być zorganizowane w niedzielę, 10 sierpnia. Do mieszkania przy ul. Sienkiewicza 10 przyszło mnóstwo osób, był prawdziwy tłum. Gospodarze mieszkania mówią, że mogło być ponad 120 osób. Byli m.in. Władysław Siła-Nowicki, Jacek Taylor, Aleksander Hall.

- Był Bogdan Borusewicz, który pojawił się niespodziewanie, bo w tym czasie się ukrywał. Był oczywiście Lech Wałęsa, był Borowczak. Pana Prądzyńskiego i Felskiego tak dobrze nie pamiętam. W pewnym momencie Bogdan powiedział mi, że muszą na chwilę wyjść z mieszkania, bo mieszkanie nasze, o czym wiedzieliśmy, było na podsłuchu – wspomina Ewa Dyk. - Zeszli na podwórko. To była przedwojenna kamienica, te podwórka nazywały się studniami. Były otoczone ze wszystkich stron pierzejami budynków i płotem. Po pewnym czasie wrócili. Przyjęcie było kontynuowane. Wydaje mi się, że Bogdan powiedział wtedy, że będzie się niedługo coś działo.

- Pamiętam ich, jak schodzili na dół, widziałem ich z okna – dodaje Piotr Dyk. - Byli tam może pół godziny, może dłużej. Mam to gdzieś w głowie, że od tego momentu wiedzieliśmy, że coś się stanie, coś będzie, coś jest planowane i tak też było.

Kiedy wybuchł strajk w stoczni, a później w innych trójmiejskich zakładach, Ewa i Piotr Dykowie zaangażowali się we wspieranie protestu. Mieli wydane przez komitet strajkowy specjalne przepustki do stoczni. Pan Piotr m.in. organizował kapłanów, którzy mieli odprawiać msze dla strajkujących i utrzymywał kontakt z innymi zakładami. Pani Ewa wspomina, że ich małe dziecko pozostawało pod opieką dziadków, kiedy oni codziennie chodzili do stoczni. Zmieniała się sytuacja w kraju, zmieniali się ludzie. Nic już nie było takie jak dawniej.

- Można powiedzieć, że śmiertelnicy zostali aniołami. Ludzie byli dla siebie niesłychanie serdeczni. Byliśmy w różnych zakładach, które strajkowały. Alkohol był zabroniony. Wszyscy przestrzegali tego. Miałem małego Fiata 126p. Benzyna była jakoś tam wstrzymywana, ale mając legitymację ze stoczni podjeżdżałem pod jakąkolwiek stację i tankowałem. Pracownicy mówili mi: ”Oczywiście, proszę bardzo. Pan ma zadanie do wykonania” - wspomina Piotr Dyk. - Innym razem na ulicy zatrzymał się samochód i wysiadło z niego kilku ubeków. Czułem, że chcą mnie zwinąć. Zacząłem krzyczeć: „Ludzie, UB mnie zwija!” i nagle tłum się zebrał i kazał im odejść.

Stan wojenny brutalnie przerwał karnawał „Solidarności”. Piotr Dyk w pierwszych miesiącach ukrywał się, obawiając się aresztowania. Było jednak ciężko, nie mógł znaleźć pracy jako lekarz.

- Ja nie chciałam wyjeżdżać z Polski, ale niedługo po ujawnieniu się Piotra, kiedy wyszedł z ukrycia, podpalono nasze mieszkanie - mówi Ewa Dyk. - Nie było nas w domu, spłonęły drzwi wejściowe. Aram nam później powiedział, po tym jak sprawdził w IPN, że podpalił te drzwi na zlecenie bezpieki nasz sąsiad alkoholik. W mieszkaniu z naszymi małymi dziećmi, które miały 7 miesięcy i 2,5 roku, była nasza babcia. Zauważyła płomienie, nakryła się kocem, wyskoczyła i zawiadomiła sąsiadów, którzy ugasili pożar. Dla mnie to był taki moment, kiedy pomyślałam, że mogą nam zginąć dzieci i wtedy złamałam się w tym moim postanowieniu, że nie chcę wyjeżdżać.

Państwo Dykowie mają do dzisiaj stały kontakt z Polską i przyjaciółmi z dawnej opozycji. Właściwie każdego lata odwiedzają Gdańsk. W tym roku niestety nie udało im się przyjechać z powodu pandemii Covid-19.


W piątek 14 sierpnia na portalu gdansk.pl nadamy transmisję z uroczystego wmurowania pamiątkowej tablicy na fasadzie kamienicy przy ul. Sienkiewicza 10, tablicy przypominającej słynne spotkanie, które zapoczątkowało Sierpień' 80. Początek transmisji o godz. 10.00.

Piątek, godz. 10 - odsłonięcie tablicy pamiątkowej na szlaku wolności

Warto również posłuchać podcastu Rok 1980. Odcinek pierwszy: "Kto był na prywatce u Dyków?". Jest to audycja przygotowana przez Dorotę Karaś i Marka Sterlingowa, autorów książki "Anna Walentynowicz szuka raju", poświęconej  legendarnej suwnicowej ze Stoczni Gdańskiej, w obronie której wybuchł stajk w sierpniu 1980 roku. 

23:09
Radni przed sesją Rady Miasta Gdańska
25 sierpnia 2021 (1 rok i 38 dni temu)
19:45
Rozmowa z radnymi przed XXXVI sesją RMG
25 maja 2021 (1 rok i 130 dni temu)
30:03
Koronawirus. Gdańsk dla uczniów on-line
16 marca 2020 (2 lat i 200 dni temu)
20:13
Koronawirus - sytuacja na Pomorzu
12 marca 2020 (2 lat i 204 dni temu)
23:08
Piotr Kowalczuk o sytuacji w szkołach
12 marca 2020 (2 lat i 204 dni temu)
21:09
Pojazdy autonomiczne - potrzebne?
6 grudnia 2019 (2 lat i 301 dni temu)
20:08
Przed XVII Sesją Rady Miasta Gdańska
26 listopada 2019 (2 lat i 311 dni temu)
31:19
Jarmark Bożonarodzeniowy już od soboty!
19 listopada 2019 (2 lat i 318 dni temu)
24:05
Przed XV sesją Rady Miasta Gdańska
22 października 2019 (2 lat i 346 dni temu)
26:50
W ten weekend odwiedzamy ZOO - za darmo!
17 października 2019 (2 lat i 351 dni temu)
17:40
Wszystko o pracy dla seniorów
10 października 2019 (2 lat i 358 dni temu)
30:00
Wybory 2019. Bądź świadomym obywatelem!
3 października 2019 (3 lat i dziś)
24:33
759. Jarmark św. Dominika. Jaki będzie?
23 lipca 2019 (3 lat i 72 dni temu)
21:05
Bałtyk #BezPlastiku. Czy to jest możliwe?
18 lipca 2019 (3 lat i 77 dni temu)
22:59
Olimpiada „Senior Obywatel” po raz drugi
9 lipca 2019 (3 lat i 86 dni temu)
24:57
Juwenalia 2019 w Gdańsku
7 maja 2019 (3 lat i 149 dni temu)
17:57
Konkurs Ośmiu Wspaniałych 2019
24 kwietnia 2019 (3 lat i 162 dni temu)
25:45
Sąd nad Jezusem w Wielki Piątek
18 kwietnia 2019 (3 lat i 168 dni temu)
16:05
Loteria PIT w Gdańsku. Się opłaca! 2019 - czat
16 kwietnia 2019 (3 lat i 170 dni temu)
22:52
Wszystko o Budżecie Obywatelskim 2020
10 kwietnia 2019 (3 lat i 176 dni temu)
29:49
Autyzm – świadomość i wyzwania
27 marca 2019 (3 lat i 190 dni temu)
27:04
Radni przed VIII sesją Rady Miasta Gdańska
26 marca 2019 (3 lat i 191 dni temu)
23:27
Ze sportem na TAK
21 marca 2019 (3 lat i 196 dni temu)
31:27
O gdańskiej wiośnie literackiej
19 marca 2019 (3 lat i 198 dni temu)
32:15
Wiosna za pasem - Gdańsk przygotowany?
26 lutego 2019 (3 lat i 219 dni temu)
24:54
E-dowody osobiste, nowa jakość w życiu.
21 lutego 2019 (3 lat i 224 dni temu)
37:55
Wszystko o Radach Dzielnic
19 lutego 2019 (3 lat i 226 dni temu)
23:53
Gdańska Noc Sylwestrowa 2018
27 grudnia 2018 (3 lat i 280 dni temu)
0:30
Poznaj nowego zastępcę prezydenta Gdańska
18 grudnia 2018 (3 lat i 289 dni temu)
30:00
Radni przed 3. Sesją Rady Miasta Gdańska
10 grudnia 2018 (3 lat i 297 dni temu)
30:00
Gdańsk już nie dla Kosmosu?
6 grudnia 2018 (3 lat i 301 dni temu)
30:00
Święta, Jarmark Bożonarodzeniowy. Jakie atrakcje?
27 listopada 2018 (3 lat i 310 dni temu)
0:25:00
Przed czwartkową sesją RMG nowej kadencji.
21 listopada 2018 (3 lat i 316 dni temu)
30:00
Jak wyglądają przygotowania do zimy?
16 listopada 2018 (3 lat i 321 dni temu)
30:00
Czy Gdańsk stał się turystyczną potęgą?
15 listopada 2018 (3 lat i 322 dni temu)
0:30:00
Rada Miasta Gdańska. Podsumowanie VII kadencji
6 listopada 2018 (3 lat i 331 dni temu)
25:40
Budżet Obywatelski - podsumowania i plany
30 października 2018 (3 lat i 338 dni temu)
19:42
Rada Miasta Gdańska - między starym a nowym
23 października 2018 (3 lat i 345 dni temu)
Jak parkingi kubaturowe zmienią nasze miasto?
16 października 2018 (3 lat i 352 dni temu)
23:52
Elementarz wyborcy
11 października 2018 (3 lat i 357 dni temu)
30:28
30-lecie Związku Sybiraków
9 października 2018 (3 lat i 359 dni temu)
34:57
Wideoczat z Dorotą Stalińską
4 października 2018 (3 lat i 364 dni temu)
27:56
Pomorskie Eko Forum 2018
4 października 2018 (3 lat i 364 dni temu)
30:37
Budżet i nie tylko. Wideoczat z radnymi
25 września 2018 (4 lat i 8 dni temu)
29:07
Wideoczat z Krystyną Jandą
18 września 2018 (4 lat i 15 dni temu)
25:02
Centrum Hewelianum gdańskim Central Parkiem?
13 września 2018 (4 lat i 20 dni temu)
31:00
Zbiornik Wody Stara Orunia - nowa atrakcja
9 sierpnia 2018 (4 lat i 55 dni temu)
33:40
Muzeum Wolnego Miasta - "opcja niemiecka"?
2 sierpnia 2018 (4 lat i 62 dni temu)
27:18
Pierwsza Gdańska Parada i Piknik Seniora tuż-tuż
14 czerwca 2018 (4 lat i 111 dni temu)
25:09
Lato 2018 w Gdańsku. Jakie atrakcje w sezonie?
6 czerwca 2018 (4 lat i 119 dni temu)
27:15
Żyć ze stwardnieniem rozsianym w Gdańsku.
30 maja 2018 (4 lat i 126 dni temu)
39:15
Jak Gdańsk wspiera seniorów? Zobacz wideoczat.
10 kwietnia 2018 (4 lat i 176 dni temu)
22:37
Jak być fit - dla dorosłych i dzieci
6 kwietnia 2018 (4 lat i 180 dni temu)
31:00
Jak pomagać osobom z autyzmem?
5 kwietnia 2018 (4 lat i 181 dni temu)
28:05
Rozmowa o miejskich inwestycjach w 2018 roku
3 kwietnia 2018 (4 lat i 183 dni temu)
24:15
Dyskusja radnych przed L sesją
27 marca 2018 (4 lat i 190 dni temu)
25:34
Jak od kwietnia segregować odpady?
14 marca 2018 (4 lat i 203 dni temu)
24:43
„PIT w Gdańsku. Się opłaca!” 2018
9 marca 2018 (4 lat i 208 dni temu)
27:02
Przed XLVIII Sesją Rady Miasta
21 lutego 2018 (4 lat i 224 dni temu)
36:31
Dawać i mieć frajdę? Wideoczat o finale WOŚP
11 stycznia 2018 (4 lat i 265 dni temu)
56:19
Autobusy i tramwaje - będzie jeszcze lepiej?
4 stycznia 2018 (4 lat i 272 dni temu)
23:59
Sylwestrowy Konkurs Butelkowy 2017
28 grudnia 2017 (4 lat i 279 dni temu)
26:56
Zimowe karmienie dzikich zwierząt
7 grudnia 2017 (4 lat i 300 dni temu)
34:00
Radni przed XLV Sesją Rady Miasta Gdańska
28 listopada 2017 (4 lat i 309 dni temu)
27:02
Karta Mieszkańca - hit, który zaskoczył
23 listopada 2017 (4 lat i 314 dni temu)
25:00
Łączy nas Gdańsk - nowa kampania społeczna
21 września 2017 (5 lat i 12 dni temu)
29:37
Czym jest demokracja i jak ją budować?
7 września 2017 (5 lat i 26 dni temu)
22:50
Tunel pod Martwą Wisłą - przegląd serwisowy
28 sierpnia 2017 (5 lat i 36 dni temu)
7:38
Budżet Obywatelski 2018: wywiad z Maciejem Kuklą
10 sierpnia 2017 (5 lat i 54 dni temu)
29:36
Retencja w walce z ulewami
3 sierpnia 2017 (5 lat i 61 dni temu)
36:22
Turystyka w Gdańsku. Jaką ma przyszłość?
4 maja 2017 (5 lat i 152 dni temu)
30:19
Pierwszy rok tunelu pod Martwą Wisłą
20 kwietnia 2017 (5 lat i 166 dni temu)
30:09
Koniec Pozytywnej Szkoły Podstawowej w Kokoszkach?
13 kwietnia 2017 (5 lat i 173 dni temu)
28:26
Co z powietrzem w mieście?
16 marca 2017 (5 lat i 201 dni temu)
35:30
Zawodówki - szkoły na trudne czasy?
9 marca 2017 (5 lat i 208 dni temu)
50:21
Komu przeszkadzają reklamy uliczne w mieście?
16 lutego 2017 (5 lat i 229 dni temu)
20:16
PIT w Gdańsku się opłaca
2 lutego 2017 (5 lat i 243 dni temu)
28:49
Bitwa o Muzeum II Wojny Światowej
26 stycznia 2017 (5 lat i 250 dni temu)
31:32
Z sercem do bezpańskiego psa i kota
11 stycznia 2017 (5 lat i 265 dni temu)
43:41
Gdańsk miastem praw człowieka
8 grudnia 2016 (5 lat i 299 dni temu)
51:20
Magia świątecznego Gdańska
1 grudnia 2016 (5 lat i 306 dni temu)
59:07
Zmiany w systemie oświaty - czy jest się czego bać?
17 listopada 2016 (5 lat i 320 dni temu)
39:47
Parada Niepodległości w Gdańsku
10 listopada 2016 (5 lat i 327 dni temu)
30:16
Kwiaty i inna zieleń
3 listopada 2016 (5 lat i 334 dni temu)
30:28
Turystyka w Gdańsku. Jak wypadł sezon 2016?
13 października 2016 (5 lat i 355 dni temu)
30:00
Czy jest moda na psy i koty ze schroniska?
4 sierpnia 2016 (6 lat i 60 dni temu)
25:58
FETA! To będzie best of ostatnich 10 lat
14 lipca 2016 (6 lat i 81 dni temu)
31:33
Kłopoty z parkowaniem przy plaży
7 lipca 2016 (6 lat i 88 dni temu)
32:16
Sezon letni czas zacząć
23 czerwca 2016 (6 lat i 102 dni temu)
47:43
Oliwa - niedoceniana dzielnica Gdańska?
17 czerwca 2016 (6 lat i 108 dni temu)
29:10
Nowa gdańska Karta Turysty. Poznaj jej zalety
9 czerwca 2016 (6 lat i 116 dni temu)
29:04
Po co komu Rady Dzielnic?
2 czerwca 2016 (6 lat i 123 dni temu)
54:17
Imigranci, którzy zostali gdańszczanami
5 maja 2016 (6 lat i 151 dni temu)
34:26
Nowe zasady segregowania śmieci w Gdańsku
28 kwietnia 2016 (6 lat i 158 dni temu)
PO CO NAM TEN TUNEL?
14 kwietnia 2016 (6 lat i 172 dni temu)
41:48
Program Rodzina 500 plus cz.II
31 marca 2016 (6 lat i 186 dni temu)
33:01
Program Rodzina 500 plus
17 marca 2016 (6 lat i 200 dni temu)
41:23
Czy drogi w gdańsku są bezpieczne?
10 marca 2016 (6 lat i 207 dni temu)

NA GORĄCO
Gdańskie uczelnie wspólnie zainaugurowały rok akademicki
1 października 2022 (1 dzień temu)
W sobotę, 1 października, w samo południe spod Zielonej Bramy wyruszyła barwna parada, wśród której maszerowali przedstawiciele kilkunastu gdańskich uczelni, w tym naukowcy w uroczystych togach przywdziewanych wyłącznie na ważne uroczystości.
Park w Królewskiej Dolinie
28 września 2022 (4 dni temu)
velo_city XI Kongres Mobilności Aktywnej
27 września 2022 (5 dni temu)
Kierunek Velo-city Od pierwszej edycji Kongres Mobilności Aktywnej w 2010 inspiracją dla organizatorów było największe tego typu wydarzenie na świecie, czyli Światowy Kongres Rowerowy Velo-city. Kolejnym, naturalnym krokiem jest decyzja o ubieganiu się o organizację Velo-city w Gdańsku. Półtora tygodnia temu złożono na ręce prezydenta Europejskiej Federacji Cyklistów stosowną aplikację, dzięki czemu Gdańska stara się o zorganizowanie Velo-city w 2025 roku. Kongres Velo-city jest miejscem, w którym aktywiści, naukowcy, samorządowcy, producenci rowerów oraz politycy wszystkich szczebli spotykają się, by wymieniać doświadczenia, dyskutując o rozwoju ruchu rowerowego. Od pierwszej edycji w 1980 roku impreza ta stała się flagowym wydarzeniem Europejskiej Federacji Cyklistów, goszcząc rokrocznie blisko 1500 uczestników z ponad 60 krajów. Velo-city ma wielkie znaczenie w promowaniu roweru jako zdrowego i przyjaznego dla środowiska środka transportu i rekreacji. Dużo uwagi poświęca się roli projektowania uniwersalnego, jako narzędzia przeciwdziałającego wykluczeniu najsłabszych użytkowników przestrzeni publicznych, tj. osób starszych i dzieci, a towarzyszące kongresowi targi stanowią okazję do zaprezentowania powiązanych tematycznie innowacji technologicznych.
Park Jelitkowski
23 września 2022 (9 dni temu)
Tym żyje Gdańsk. O co chodzi w kampanii "Podaruj urlop"?
23 września 2022 (9 dni temu)
W Gdańsku powstaje Centrum Opieki Wytchnieniowej. To bezpieczna przystań dla osób wymagających stałego nadzoru oraz ich opiekunów. Wsparciem budowy jest kampania "Podaruj urlop". Z tej też okazji w sobotę 24.09 odbywać się będzie Festiwal Sztuki Ulicznej. O szczegółach opowie Dawid Jastrzębski, prezes Regionalnego Centrum Wolontariatu w Gdańsku.
Park im. Ronalda Reagana
20 września 2022 (12 dni temu)
powrót do góry