Pompowanie pozytywnej energii
W skrócie: nie będzie lania wody, będzie za to... pompowanie pozytywnej społecznej energii. Centrum Aktywności Lokalnej „Przepompownia” przy ul. Rybołowców 3B w Nowym Porcie będzie działało zgodnie z nazwą: ma stać się miejscem integracji mieszkańców, rozwoju usług społecznych i wspierania oddolnych inicjatyw. To tutaj będą odbywać się spotkania, warsztaty i wydarzenia, które pomogą budować sąsiedzkie relacje, wzmacniać poczucie wspólnoty i rozwijać wzajemną pomoc między mieszkańcami.
W budynku działać będzie także Placówka Wsparcia Dziennego dysponująca 20 miejscami dla dzieci i młodzieży. Podopieczni otrzymają pomoc w nauce, będą mogli rozwijać zainteresowania, uczestniczyć w zajęciach sportowych, edukacyjnych i rekreacyjnych oraz bezpiecznie spędzać czas po lekcjach.
Drugą nową usługą w „Przepompowni” będzie Placówka Rehabilitacji Społecznej oferująca 15 miejsc wsparcia dla osób dorosłych wymagających pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Uczestnicy będą mogli korzystać z zajęć rozwijających samodzielność, treningów samoobsługi, ćwiczeń kompetencji społecznych oraz aktywności wspomagających funkcjonowanie na co dzień. Zajęcia będą odbywać się przez kilka godzin dziennie pod opieką wykwalifikowanego personelu, zapewniającego bezpieczeństwo oraz indywidualnie dobrane formy aktywizacji.
Kompleksowa rewitalizacja
- „Przepompownia” to dobry przykład kompleksowej rewitalizacji w Gdańsku. Jeśli remontujemy budynek, od początku planujemy również jego przyszłą funkcję, sposób wykorzystania i to jakie aktywności będą tam prowadzone. Cały proces realizowany jest we współpracy różnych miejskich jednostek. Tę inwestycję prowadzi Dyrekcja Rozbudowy Miasta Gdańska, a projekty społeczne zostały przygotowane z Wydziałem Rozwoju Społecznego i Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie. Konkretne działania będą realizowane przez organizacje pozarządowe wyłonione w otwartych konkursach. W ten sposób tworzymy domy sąsiedzkie i Centra Aktywności Lokalnej we wszystkich podobszarach rewitalizacji - mówi Ewa Pielak, zastępczyni dyrektora Biura Rozwoju Gdańska i szefowa Zespołu Rewitalizacji i Dziedzictwa Kulturowego.
W tym przypadku mamy właśnie pakiet połączonych działań: projekt infrastrukturalny pozwoli na remont i wyposażenie budynku oraz zagospodarowanie jego otoczenia, a projekt społeczny uruchomi działania dla mieszkańców. Dzięki temu odnowa przestrzeni przełoży się na rozwój usług społecznych. Co ważne, oba projekty zostały ujęte w Pakiecie Projektów Rewitalizacyjnych programu Fundusze Europejskie dla Pomorza 2021-2027, co otwiera drogę do pozyskania dofinansowania z funduszy unijnych.
Jak zmieni się budynek
Aby stworzyć CAL, trzeba najpierw gruntownie wyremontować zabytkowy budynek i zaadaptować go do nowej funkcji. Ceglany obiekt wzniesiono w pierwszej dekadzie XX wieku (najprawdopodobniej w 1906 roku), by mieścił przepompownię Neufahrwasser. Pompowane stąd ścieki trafiały na pola irygacyjne. W wyniku uszkodzeń wojennych w 1945 roku przepompownia została unieruchomiona, lecz szybko ją wyremontowano i przywrócono do eksploatacji. Ostateczne wyłączenie jej z funkcji przemysłowej nastąpiło w późniejszych latach. W 2002 roku budynek przejęły Gdańskie Nieruchomości i jego część pełniła funkcję mieszkalną. W 2024 roku obiekt ucierpiał w wyniku pożaru.
Teraz, dzięki programowi rewitalizacji budynek dawnej przepompowni zostanie gruntownie wyremontowany i zaadaptowany na potrzeby Centrum Aktywności Lokalnej w Nowym Porcie. Projekt zakłada przekształcenie obiektu poprzemysłowego w nowoczesną, dostępną i funkcjonalną przestrzeń społeczną służącą mieszkańcom dzielnicy. Rozebrana zostanie dobudówka z zewnętrzną klatką schodową, która jest elementem wtórnym, w złym stanie i nie spełnia współczesnych warunków technicznych. W jej miejscu zaprojektowano przeszkloną bryłę mieszczącą hol wejściowy oraz salę zajęć. Elewacja z surowej cegły zostanie zachowana i poddana konserwacji. Część oryginalnej stolarki okiennej zostanie poddana renowacji, a nowa – tak jak poprzednia – będzie w kolorze niebieskim. Na odbudowanym dachu pojawią się okna połaciowe doświetlające wnętrze oraz panele fotowoltaiczne.
Nowa funkcja – miejsce dla mieszkańców
Najważniejszą zmianą będzie całkowite przekształcenie wnętrz budynku. Projekt zakłada stworzenie przestrzeni umożliwiającej prowadzenie zajęć grupowych, warsztatów, spotkań indywidualnych oraz pracy organizacji i animatorów społecznych.
Sercem obiektu stanie się dawna hala pomp. Historyczna przestrzeń przemysłowa zyska nowe życie jako wielofunkcyjna sala aktywności społecznej. To właśnie tam organizowane będą zajęcia sportowe, zebrania mieszkańców, wykłady, wystawy, wernisaże, spotkania lokalnych organizacji oraz wydarzenia kulturalne. Z przestrzeni hali wydzielona zostanie mniejsza sala w celu umożliwienia organizacji dwóch rodzajów zajęć jednocześnie.
Diametralną zmianę przejdzie dawna część mieszkalna. Na parterze zlokalizowana zostanie ogólnodostępna jadalnia wraz z aneksem kuchennym, szatnia, toalety, prysznice oraz pomieszczenia techniczne. Na piętrze znajdą się: biuro, trzy gabinety, sanitariaty i pomieszczenie magazynowe.
Przebudowa obejmuje także poprawę dostępności budynku. Z myślą o osobach ze szczególnymi potrzebami zaprojektowano nowe, szersze ciągi komunikacyjne. W budynku zamontowana zostanie winda. Dodatkowo przewidziano toalety dla osób z niepełnosprawnościami, w tym sanitariat wyposażony w tzw. komfortkę. Natomiast przy wejściu do dawnej hali technologicznej od strony wschodniej powstanie pochylnia dla wózków.
Zielona przestrzeń wokół
Zmiany nie ograniczą się do samego budynku. Obecnie nieprzystępny teren wokół dawnej przepompowni zostanie przekształcony w ogólnodostępną przestrzeń sąsiedzką pełną zieleni. Powstanie ogród społeczny, który będzie mógł służyć mieszkańcom do wspólnego uprawiania roślin, organizacji zajęć i integracji. Zaplanowano również alejki spacerowe, miejsca odpoczynku z ławkami i hamakami oraz altanę umożliwiającą prowadzenie zajęć plenerowych niezależnie od pogody. Istotnym elementem projektu będą także ogrody deszczowe, które pozwolą zatrzymywać wodę opadową na terenie inwestycji, poprawiając lokalny mikroklimat i wspierając bioróżnorodność.
Przed głównym wejściem do budynku (od strony zachodniej) powstanie reprezentacyjny plac. Będzie on miejscem organizacji wydarzeń plenerowych, pikników sąsiedzkich, spotkań i lokalnych uroczystości. Wzdłuż północnej granicy działki zaplanowano mur ogniowy, który częściowo zostanie obsadzony zielenią, ale będzie mógł również służyć jako przestrzeń ekspozycyjna dla wystaw, murali i działań artystycznych.
Projekt przewiduje także nowe miejsca postojowe (w tym dla osób z niepełnosprawnościami), stojaki rowerowe, budynek gospodarczy do przechowywania sprzętu ogrodniczego, sportowego i mebli plenerowych, węzeł cieplny oraz nową wiatę śmietnikową, która będzie służyć również wspólnotom mieszkaniowym z ul. Rybołowców.
Od infrastruktury technicznej do centrum życia społecznego
Wykonawcą koncepcji architektoniczno-budowlanej jest firma Akint. Obecnie na jej podstawie powstają projekty techniczne i wykonawcze, trzeba będzie także uzyskać niezbędne pozwolenia, i w końcu wyłonić wykonawcę robót. Po zakończeniu inwestycji dawna przepompownia, przez lata kojarzona z infrastrukturą techniczną, stanie się jednym z najważniejszych miejsc aktywności społecznej w Nowym Porcie. Zrewitalizowana przestrzeń będzie przykładem połączenia ochrony dziedzictwa industrialnego z tworzeniem nowoczesnej przestrzeni służącej mieszkańcom i wzmacniającej lokalną wspólnotę.
