Dezinformacja – celowe rozpowszechnianie fałszywych, zmanipulowanych lub wyrwanych z kontekstu informacji. Jej celem może być wywołanie paniki, podziałów społecznych, osłabienie zaufania do państwa albo skłonienie ludzi do określonych działań.
Fake news – jedna z form dezinformacji; wygląda jak prawdziwa wiadomość, ale zawiera informacje nieprawdziwe, przeinaczone celowo wprowadzające w błąd.
Sprawdzaj źródło informacji
Zanim uwierzysz w wiadomość, sprawdź, kto ją opublikował. Korzystaj z oficjalnych komunikatów, sprawdzonych mediów i wiarygodnych instytucji. Zachowaj ostrożność wobec anonimowych profili i nieznanych stron.
Potwierdzaj wiadomości w kilku miejscach
Nie opieraj się na jednym wpisie, nagłówku lub grafice. Sprawdź, czy tę samą informację podają inne niezależne i wiarygodne źródła.
Uważaj na emocjonalny język
Dezinformacja często wykorzystuje strach, gniew lub oburzenie. Sensacyjne nagłówki, krzykliwe grafiki i komunikaty typu „udostępnij, zanim usuną” powinny wzbudzić czujność.
Nie udostępniaj niesprawdzonych treści
Nie przekazuj dalej informacji, których nie potrafisz potwierdzić. Nawet działając w dobrej wierze, możesz nieświadomie zwiększyć zasięg fałszywej wiadomości.
Korzystaj z oficjalnych komunikatów w sytuacji kryzysowej
W czasie zagrożenia kieruj się informacjami administracji publicznej, służb i instytucji państwowych. Nie ufaj niepotwierdzonym doniesieniom o ewakuacji, atakach, brakach towarów czy decyzjach władz.
Nie publikuj informacji wrażliwych
Nie udostępniaj zdjęć, nagrań ani lokalizacji wojska, służb, infrastruktury krytycznej lub działań ratowniczych. Takie informacje mogą zostać wykorzystane przeciwko bezpieczeństwu państwa i obywateli.
Rozpoznawaj manipulację kontekstem
Nie każda dezinformacja jest całkowitym kłamstwem. Czasem prawdziwe zdjęcie, nagranie lub wypowiedź zostaje pokazana z fałszywym opisem, inną datą albo miejscem.
Uważaj na deepfake’i i fałszywe konta
Deepfake to spreparowany materiał audio, wideo lub zdjęcie, w którym przy użyciu technologii cyfrowych można podmienić twarz, głos albo zachowanie danej osoby. Taki materiał może sprawiać wrażenie prawdziwego, choć został sztucznie wygenerowany lub zmanipulowany. Sprawdzaj, czy nagranie pochodzi z wiarygodnego źródła i czy publikujące je konto jest autentyczne.
Wyjdź poza własną bańkę informacyjną
Media społecznościowe często pokazują treści zgodne z naszymi wcześniejszymi poglądami. Porównuj różne źródła i zachowuj ostrożność także wobec informacji, z którymi od razu się zgadzasz.
Nie daj się wciągnąć w prowokacje
Część fałszywych treści ma wywołać kłótnie, chaos i podziały. Nie odpowiadaj na agresywne komentarze anonimowych kont. Lepiej zgłoś podejrzaną treść administratorom platformy.
Dezinformację możesz też zgłaszać pod adresem: https://www.zglos-dezinformacje.nask.pl/
Rozmawiaj z bliskimi spokojnie
Jeśli ktoś uwierzył w fałszywą informację, nie ośmieszaj go. Pokaż, jak sprawdzić źródło i gdzie szukać oficjalnych komunikatów.
Wyciągaj wnioski
Jeśli jakaś informacja wprowadziła cię w błąd, zastanów się, dlaczego była przekonująca. Zwróć uwagę na źródło, język, emocje i sposób rozpowszechniania treści.
