Najczęściej to szkolne łazienki i toalety są świadkami kryzysów i bezradności nastolatków. Tam młodzi ludzie chowają przed światem swoje załamania, łzy i ataki paniki. Przeżywają emocje, z którymi trudno im sobie poradzić, szczególnie w sytuacji utraty zaufania do otaczających ich dorosłych. Trudności potęguje presja społeczna oddziałująca z wielką mocą za sprawą Internetu i social mediów oraz niespotykana dotąd ekspozycja poznawcza na dynamicznie zmieniające się w sieci treści.
Ponieważ krytyka świata dorosłych jest jednym z normalnych etapów rozwoju człowieka, dlatego wtedy trudniej nam dotrzeć do nastolatków z pomocą i dobrym słowem. W takich momentach warto skoncentrować się na uważnym byciu blisko i stwarzaniu otoczenia, które będzie wspierające. Czasami wystarczy znak, że są dorośli, którzy chcą i mogą pomóc młodemu człowiekowi w kryzysie.
Co jeszcze można zrobić?
Na zakończenie Gdańskiego Miesiąca Zdrowia Psychicznego proponuję wykorzystanie przestrzeni, która jest naturalnym miejscem prywatności – dostępnym i sprzyjającym anonimowości. Szkolne łazienki często są jedyną przestrzenią, gdzie uczniowie mogą znaleźć się w całkowitej prywatności. Właśnie tam, z dala od oczu rówieśników i nauczycieli, młodzi ludzie mogą na chwilę zatrzymać się z własnymi myślami i emocjami. Coraz częściej na świecie rozpoznaje potencjał tego miejsca jako punktu dostępu do informacji o pomocy w sytuacjach kryzysowych.
Badania dotyczące zachowań uczniów w przestrzeni szkolnej wskazują, że łazienki to miejsca, gdzie młodzi ludzie często szukają chwili wytchnienia od presji społecznej, gdzie uczniowie są szczególnie świadomi swojego bezpieczeństwa i potrzeby wsparcia.
W łazienkach uczniowie mogą:
- znaleźć chwilę prywatności niedostępną w innych miejscach szkoły,
- przeczytać informacje bez obawy o reakcję innych,
- skorzystać z telefonu, aby skontaktować się z pomocą,
- zastanowić się nad swoją sytuacją bez presji czasowej.
Dlaczego łazienki są skutecznym miejscem dla numerów kryzysowych?
- Prywatność i anonimowość. Łazienki szkolne oferują uczniom przestrzeń, gdzie mogą zapoznać się z informacjami o pomocy bez obawy o stygmatyzację. Nikt nie będzie wiedzieć, że dana osoba interesuje się numerami pomocowymi, co może być kluczowe dla młodych ludzi zmagających się z problemami.
- Dostępność. W przeciwieństwie do gabinetu pedagoga czy psychologa, łazienki są dostępne przez cały dzień szkolny. Kryzys nie czeka na odpowiedni moment - może pojawić się podczas przerwy, przed trudną klasówką czy po konflikcie z rówieśnikami.
- Naturalne miejsce zatrzymania. Łazienki to miejsca, gdzie uczniowie naturalnie się zatrzymują. W przeciwieństwie do korytarzy, gdzie panuje ruch i pośpiech, łazienka daje czas na przeczytanie i przemyślenie informacji.
Korzyści potwierdzone badaniami
Badanie przeprowadzone w styczniu 2022 roku przez ABR SESTA i SYNO POLAND we współpracy z Fundacją Dajemy Dzieciom Siłę pokazało, że co ósmy (13 proc.) polski nastolatek jest nieszczęśliwy. Istotnie częściej nieszczęśliwe są osoby w wieku 15-17 lat (18 proc.). Te dane pokazują skalę problemów, z którymi borykają się polscy uczniowie. Celem badania było zbadanie poczucia szczęścia i bezpieczeństwa wśród młodzieży w wieku 12-17 lat oraz posiadania wsparcia społecznego, a także zbadanie poziomu znajomości telefonów zaufania wśród młodzieży. Wyniki tego badania wskazują na istotne luki w świadomości młodzieży dotyczącej dostępnych form pomocy. Aż 79% respondentów na pytanie Jakie znasz telefon(y) zaufania dla dzieci i młodzieży? Odpowiedziało „Nie wiem”.
- Znaczenie dostępności pomocy w Polsce. Telefony zaufania dla dzieci i młodzieży uzupełniają lukę w systemie pomocy dzieciom w Polsce. Możliwość anonimowej pomocy w trudnych sytuacjach życiowych ważna jest zawsze, a szczególnie teraz, kiedy pomoc psychologiczna i psychiatryczna dla dzieci w Polsce jest w kryzysie.
- Zwiększenie świadomości o dostępnej pomocy. American School Counselor Association podkreśla znaczenie bezpiecznych procedur zgłaszania, które chronią poufność, prywatność i anonimowość. Umieszczenie numerów kryzysowych w łazienkach wpisuje się w te zalecenia, oferując uczniom dyskretny dostęp do informacji.
- Zmniejszenie barier w szukaniu pomocy. Badania nad zachowaniami pomocowymi młodzieży wskazują, że jedną z głównych barier w szukaniu wsparcia jest strach przed stygmatyzacją. Informacje umieszczone w łazienkach eliminują ten problem, pozwalając na pierwszy, anonimowy krok w kierunku pomocy.
- Poprawa klimatu bezpieczeństwa w szkole. Widoczne informacje o dostępnych formach pomocy wpływają na ogólne poczucie bezpieczeństwa w szkole. Uczniowie wiedzą, że w razie potrzeby mają gdzie zwrócić się o pomoc.
Jakie numery i informacje warto umieścić?
Numery kryzysowe (adekwatnie do wieku uczniów i uczennic):
- 800 12 12 12 - Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka
- 800 800 605 - Infolinia POMAGAMY dla dzieci, młodzieży i opiekunów
- 800 080 222 - Niebieska Linia (przemoc w rodzinie)
- 116 111 - Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży (Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę)
- 116 123 - Kryzysowy Telefon Zaufania dla osób dorosłych
- 116 006 - Telefon dla ofiar przestępstw
- 22 628 52 22 - Telefon Zaufania dla osób LGBT i ich bliskich
Informacje o gdańskich instytucjach:
- 787 960 860 - PIK FOSA – punkt informacyjno-konsultacyjny
- 58 511 01 21 - Ośrodek Interwencji Kryzysowej w Gdańsku
- 753 788 943 - Gdańska Rzeczniczka Praw Uczniowskich
- tolerado@tolerado.org - Stowarzyszenie na rzecz osób LGBT TOLERADO
- centrum@cwii.pl - Centrum Wsparcia Imigrantów i Imigrantek
Aplikacje i strony internetowe:
- Aplikacja WSPARCIE w Gdańsku - https://wsparciewgdansku.pl/aplikacja/
- Dziecięcy Czat Zaufania Rzecznika Praw dziecka - https://czat.brpd.gov.pl/
- Chat online fundacji Dajemy Dzieciom Siłę - https://116111.pl/czatuj/
- Centrum Wsparcia Imigrantów i Imigrantek - https://cwii.pl/
Jak skutecznie zorganizować taką inicjatywę?
- Współpraca z pedagogiem szkolnym. Każda szkoła powinna skonsultować inicjatywę z pedagogiem lub psychologiem szkolnym, który może pomóc w wyborze odpowiednich numerów i sformułowaniu przekazu.
- Współpraca z samorządem uczniowskim i/lub szkolnym kołem wolontariatu.
- Odpowiednia forma. Tablice informacyjne lub plakaty powinny być czytelne, ale nie nazbyt rzucające się w oczy. Ważne jest, żeby były wykonane z materiałów odpornych na wilgoć.
- Regularna aktualizacja. Numery i informacje powinny być regularnie sprawdzane i aktualizowane, aby zapewnić ich aktualność.
- Wprowadzenie stopniowe. Warto rozpocząć od jednej łazienki jako pilotażu, aby obserwować reakcje uczniów i ewentualnie wprowadzić modyfikacje.
- Integracja zadań szkoły. Ponieważ tego rodzaju „łazienkowa profilaktyka” wspiera efektywne wdrożenie szkolnych standardów ochrony małoletnich przed krzywdzeniem oraz realizowane zadania profilaktyczno-wychowawcze warto uwzględnić je w programach i dokumentach.
Zobacz, jak to może wyglądać...
Potencjalne wyzwania i jak je rozwiązać
- Rozwiązaniem może być umieszczenie informacji pod szkłem lub użycie trwałych materiałów. Ważne jest także edukowanie uczniów o znaczeniu tych informacji.
- Obawy rodziców. Transparentna komunikacja z rodzicami o celach inicjatywy i podkreślenie, że to dodatkowy element wsparcia, a nie zastąpienie rozmowy z rodzicami.
- Kosztowność. Początkowy koszt wykonania plakatów jest niewielki w porównaniu do potencjalnych korzyści. Można także szukać wsparcia w lokalnych organizacjach.
Podsumowanie
Umieszczenie numerów instytucji pomocowych w szkolnych łazienkach to prosta, ale skuteczna inicjatywa, która może znacząco wpłynąć na bezpieczeństwo uczniów. Łazienki oferują unikalną kombinację prywatności, dostępności i naturalnego miejsca zatrzymania, które czyni je idealnym miejscem do przekazania informacji o pomocy.
W dobie rosnących problemów ze zdrowiem psychicznym młodzieży, każda szkoła powinna rozważyć takie rozwiązanie. To niewielka inwestycja, która może uratować życie lub pomóc w trudnej sytuacji. Badania potwierdzają, że młodzi ludzie potrzebują dyskretnych i dostępnych źródeł informacji o pomocy - szkolne łazienki mogą być idealnym miejscem, aby te potrzeby zaspokoić.
Pamiętajmy, że często jeden telefon może zmienić wszystko. A pierwszym krokiem do tego telefonu może być informacja przeczytana w szkolnej łazience - w miejscu, gdzie uczeń poczuł się bezpiecznie, żeby o pomoc poprosić.
