Ekspozycja nosi tytuł „Henryk Basiński. Żołnierz Armii Krajowej. Wojna i sztuka”, co najlepiej oddaje zarówno życiorys artysty, jak i charakter jego twórczości.
Sztuka jako świadectwo wojny
Wśród prezentowanych prac znajdzie się m.in. cykl 12 akwareli „Broń AK” z 1965 roku, grafiki portretowe dowódców Armii Krajowej, linoryty, obrazy olejne oraz rysunki i fotografie rodzinnych.
Córka artysty, Iga Basińska, tak opowiada o twórczości Ojca:
„Tata rzadko mówił o wojnie. Ale mówił poprzez swoje prace. Każda akwarela, każdy szkic – to fragment wspomnienia, którego nie dało się wypowiedzieć słowami. Dla niego sztuka była formą pamięci. Tą wystawą dzielimy się nią z innymi.”
W ekspozycji znalazły się również materiały archiwalne z rodzinnych zbiorów oraz prezentacja multimedialna „My i Oni”, przygotowana specjalnie na potrzeby wystawy.
Nowoczesna ekspozycja w historycznym miejscu
Za opracowanie układu przestrzennego odpowiada Paweł Schulz, autor projektu graficznego wystawy. Zaplanował on połączenie oryginalnych prac z powiększonymi reprodukcjami, co pozwoli odwiedzającym dostrzec detale, które w mniejszych formatach mogłyby umknąć uwadze.
„Zależało nam na tym, by widz czuł, że obcuje z materiałem niezwykle osobistym, a jednocześnie historycznie ważnym” – mówią organizatorzy wystawy. „Nie tylko wieszamy obrazy. Tworzymy narrację, która prowadzi zwiedzającego przez doświadczenia wojny widzianej oczami artysty.”
W sali pojawią się urządzenia audiowizualne, prezentujące materiały cyfrowe. To element, który mocno rozszerza perspektywę wystawy.
Współpraca wielu środowisk
Wystawa powstaje we współpracy z rodziną artysty. W przygotowaniu materiałów i oprawy wizualnej pomagali: Stowarzyszenie Kwatera Akowska na Cmentarzu Łostowickim, Koło Gdańsk Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej oraz zespół Centrum Dolna Brama.
Wojciech Rakowski (Fundacja „Kotwica i Gryf” Koła Wrzeszcz Żołnierzy AK), podkreśla: „Ta wystawa to przykład wyjątkowej współpracy międzyinstytucjonalnej. Każdy etap – od skanów prac, przez projekt graficzny, po zaproszenia dla gości – powstawał we wspólnym dialogu. To daje pewność, że efekt końcowy będzie spójny i dopracowany.”
Zaproszenia skierowano do wielu środowisk: władz miejskich, organizacji kombatanckich, jednostek wojskowych, gdańskich szkół, instytucji kultury i stowarzyszeń pamięci.
Rzadko pokazywane prace, wyjątkowa opowieść
Ekspozycja w Centrum Dolna Brama będzie pierwszą tak kompleksową prezentacją twórczości Henryka Basińskiego. Dużą część materiałów rodzina udostępniła po raz pierwszy.
Rodzeństwo Basińskich podkreśla: „Te rysunki i obrazy to nie tylko historia naszej rodziny. To część historii Polski. Wiele z nich powstawało z potrzeby uporządkowania wspomnień – niekiedy bolesnych, ale ważnych. Jesteśmy wdzięczni, że mogą zostać pokazane właśnie w Gdańsku.”
Organizatorzy wystawy i jej kuratorzy, otrzymali olbrzymią pomoc od dr. Janusza Marszalca z-cy dyrektora Muzeum II Wojny Światowej i prezesa Zarządu Stowarzyszenie Kwatera Akowska na Cmentarzu Łostowickim, który przyjął rolę współpracy kuratorskiej. Jego olbrzymie doświadczenie zawodowe w tworzeniu wystaw w Muzeum II Wojny Światowej i Muzeum Gdańska było nieocenione. Wsparł wydarzenie swoją wiedzą, autorytetem i zaangażowaniem i olbrzymią znajomością problematyki konspiracji w okresie II Wojny Światowej jak i Armii Krajowej.
Uroczyste otwarcie – 14 kwietnia 2026 o godzinie 16.00
Otwarcie wystawy rozpocznie się w Centrum Dolna Brama w Sali 32.
W programie zaplanowano:
- powitanie gości,
- wystąpienia organizatorów i rodziny,
- prezentację narracji wystawy,
- wspólne zwiedzanie,
- część nieformalną.
Wydarzenie skierowane jest do mieszkańców i mieszkanek Gdańska, pasjonatów historii, sztuki oraz wszystkich zainteresowanych indywidualnym spojrzeniem na doświadczenia wojenne.
Zaproszenie dla Gdańszczan i Gdańszczanek
Organizatorzy podkreślają, że wystawa ma charakter otwarty i zachęcają do udziału:
„To wystawa o pamięci – tej rodzinnej i tej zbiorowej. O sile, z jaką człowiek potrafi przekształcić traumę w sztukę. Mamy nadzieję, że odwiedzający poczują tę wyjątkową, prawdziwą energię” – mówią pracownicy Centrum Dolna Brama.
A.D.
