Gdańskie Debaty Obywatelskie. Krzysztof Czyżewski o budowaniu wspólnoty [ZDJĘCIA]

"Gdańskie Debaty Obywatelskie. Niepodległa 1918-2018" to cykl wykładów i dyskusji, które organizowane są w Ratuszu Głównomiejskim w związku z przypadającym w tym roku 100-leciem odzyskania niepodległości przez Polskę. Gościem czerwcowego spotkania był Krzysztof Czyżewski - eseista, poeta i animator kultury, który współtworzył zarówno Fundację Pogranicze, jak i Ośrodek „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” w Sejnach.

Gdańskie Debaty Obywatelskie. Krzysztof Czyżewski o budowaniu wspólnoty [ZDJĘCIA]
A
A
data publikacji: 12 czerwca 2018 r.
Krzysztof Czyżewski z wykładem na Gdańskich Debatach Obywatelskich
Krzysztof Czyżewski z wykładem na Gdańskich Debatach Obywatelskich
zdj. Grzegorz Mehring/gdansk.pl


Obywatele Rzeczpospolitej. Swoi i obcy


Krzysztof Czyżewski już na samym początku swojego wystąpienia, odnosząc się do tytułu debaty zastrzegł, że kwestia tego, kto jest "swój", a kto "obcy" jest skomplikowana i że będzie mówił o rzeczach, które nie są łatwe do weryfikacji i przy omawianiu których trudno jest podeprzeć się badaniami.

- Niepodległość Polski - dramat wspólnoty. Tak chciałbym ustawić perspektywę na to, co przydarzyło się w 1918 r. - zaproponował Czyżewski. - Odzyskaliśmy niepodległość, ale jakbyśmy nie dostrzegli, że był to dramat naszej wspólnoty. Po raz pierwszy staliśmy się mieszkańcami państwa narodowego. Formy, której wcześniej nie znaliśmy. W tej formie państwa nie mieściła się wspólnota Rzeczpospolitej.

Jak dodał gość debaty, tak było w Rzeczpospolitej przedrozbiorowej, a pewna mozaika układana przez stulecia rozpadła się w 1918 r. Mniejszości mogły mieć w międzywojennej Polsce poczucie, że są eksploatowane, że są traktowane jak "obcy". Zmieniała się w podejściu do mniejszości też postawa Józefa Piłsudskiego. Jednak Czyżewski nie sprowadza wyłącznie do mniejszości narodowych swojego pojmowania obcości, nie powtarza tezy, że "swoi" to Polacy, a mniejszości to "obcy".

Publiczność podczas debaty w Wielkiej Sali Wety
Publiczność podczas debaty w Wielkiej Sali Wety
zdj. Grzegorz Mehring/gdansk.pl


Kim więc był/jest "obcy"?

Odpowiadając na to pytanie Czyżewski nawiązał do roku 1984 i spotkań w Castel Gandolfo, za czasów pontyfikatu papieża Jana Pawła II. Wówczas to i później ks. Józef Tischner mówił o osobie człowieka i nawiązywał do Cypriana Kamila Norwida, który pisał, że "wcale nie przez uszanowanie władzy królewskie Polska nie istnieje" i że "ojczyzna to wielki zbiorowy obowiązek". Zdaniem przywołanego księdza Tischnera ważny jest "człowiek bezprzymiotnikowy", osoba ludzka, która powinna być w centrum wszystkiego.
Zdaniem Czyżewskiego, "obcymi" w II Rzeczpospolitej byli ludzie niezaopiekowani i niezadomowieni, ale też ludzie, których można określić mianem bezpaństwowców, "ludzi pogranicza", rozumiejący różne kultury.

Obejrzyj całą debatę:

Wychowanie do wspólnoty

Gość debaty zauważał wielokrotnie, że Polacy mają problem z budowaniem wspólnoty, a samo odzyskanie niepodległości tej wspólnoty nie gwarantuje. Z kolei kryzys wynikający z braku wspólnoty kończy się tragicznie. Tak było w czasie II wojny światowej.

Czyżewski jest jednak optymistą. Podkreślał swoje związki i ważną rolę, jaką w jego życiu odegrała myśl polityczna Jerzego Giedroycia i środowiska Paryskiej Kultury. To tam widzi jedną z inspiracji na budowanie wspólnoty. Drugą inspiracją wspólnotową, z której można korzystać jest - zdaniem Czyżewskiego - narracja, którą zaproponował Jan Paweł II, który wielokrotnie o wspólnotę się upominał. Trzecią, uważana często za utopijną, myśl środkowo-europejska.

Ostatnim rozdziałem spotkania była krótka dyskusja i odpowiedzi na pytania publiczności. Debatę prowadził redaktor Jerzy Sosnowski. To było ostatnie spotkanie przed wakacjami. Kolejne zaplanowano już jesienią:

- 11.09. - Kościół w Polsce, Adam Szostkiewicz
- 9.10 - Dziedzictwo i nowoczesność. Polska i Polacy 1918 - 2018, Stefan Chwin
- 6.11. - Kultura polska w kulturze świata, Krzysztof Pomian

Marek Wałuszko (0)
www.gdansk.pl
marek.waluszko@gdansk.pl
więcej tekstów autora
Marek Wałuszko (0)
www.gdansk.pl
marek.waluszko@gdansk.pl
więcej tekstów autora
wcześniejsza wiadomość
Czas rozpocząć budowę tunelu pod ul. Wilanowską. Od soboty zamknięty fragment ulicy
późniejsza wiadomość
Pałac Młodzieży ma już 40 lat! Na jubileuszu w Ergo Areni…