PORTAL MIASTA GDAŃSKA
PL | EN | DE

Prawie 1,1 miliona - w Trójmieście jeszcze nigdy nie mieszkało tyle osób. Jak to obliczono?

Prawie 1,1 miliona - w Trójmieście jeszcze nigdy nie mieszkało tyle osób. Jak to obliczono?
Nie prawie milion, a dużo więcej - niemal 1,1 miliona mieszkańców posiada Trójmiasto, łącznie z najbliższymi gminami. To nowe dane, pochodzące z telefonii komórkowej. Szczegółowe opracowanie na temat liczby ludności naszego województwa i jej migracji przygotowało Pomorskie Biuro Planowania Regionalnego, we współpracy z Biurem Rozwoju Gdańska, Biurem Planowania Przestrzennego Miasta Gdyni i Urzędem Miejskim w Gdańsku.
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl
Okazuje się, że według danych telefonii komórkowej Trójmiasto ma więcej mieszkanek i mieszkańców, niż dotąd uważano - jest nas prawie 1,1 miliona. Mniejsza, niż zakładano na podstawie danych meldunkowych, jest natomiast ludność całego województwa pomorskiego - na Pomorzu jest nas 2,24 mln osób, o 100 tysięcy mniej, niż dla roku 2019 podaje GUS
Okazuje się, że według danych telefonii komórkowej Trójmiasto ma więcej mieszkanek i mieszkańców, niż dotąd uważano - jest nas prawie 1,1 miliona. Mniejsza, niż zakładano na podstawie danych meldunkowych, jest natomiast ludność całego województwa pomorskiego - na Pomorzu jest nas 2,24 mln osób, o 100 tysięcy mniej, niż dla roku 2019 podaje GUS
Dominik Paszliński/www.gdansk.pl

 

Według oficjalnych danych meldunkowych, na obszarze Trójmiasta i jego otoczenia w 2019 roku mieszkało na stałe i czasowo 990 tysięcy osób, (wg GUS 1 mln 60 tys. osób), w tym 670 tys. (750 tys. wg GUS) to mieszkańcy razem wziętych Gdańska, Sopotu i Gdyni. 

To mniej, niż wynika z analizy przeprowadzonej w ostatnich miesiącach i teraz opublikowanej w raporcie "Analiza aktywności i potencjału ludnościowego województwa pomorskiego, Obszaru Metropolitalnego i Trójmiasta". Na podstawie danych telefonii komórkowej z jesieni 2019 roku ustalono bowiem, że na obszarze Trójmiasta i jego otoczenia za mieszkańców należy uznać około 1 milion i 90 tysięcy osób. 

Ustalono też, że w większości dzielnic Trójmiasta liczba ludności publikowana przez GUS jest niższa od liczby mieszkańców wg danych telefonii komórkowej. Taki stan ma miejsce także w wybranych rejonach gmin otoczenia Trójmiasta tj. w miejscowościach stanowiących bezpośrednią strefę suburbanizacji, w tym: Chwaszczyno (gm. Żukowo), Kowale (gm. Kolbudy), Borkowo, Straszyn, Juszkowo, Rotmanka (gm. Wiejska Pruszcz Gd.) oraz miasto Pruszcz Gdański w części wschodniej. Gminy takie są uwzględniane z powodu postępującej urbanizacji - budowane są tam osiedla i domy, do których wprowadzają się nowi mieszkańcy, ale też “starzy”, którzy przeprowadzili się na obrzeża Trójmiasta. Mieszkańcy ww. miast i gmin spędzają dzień pracy, nauki, rozrywki w dużej mierze poza gminą swojego zamieszkania - najczęściej w Gdańsku, Sopocie lub Gdyni. Tak jest często w przypadku mieszkańców miast średniej wielkości - Rumi, Redy, Pruszcza Gdańskiego. 

 

 

Przewaga liczby mieszkańców według danych telefonii komórkowej wskazuje też skalę zamieszkiwania osób spoza ww. obszaru w tym np. przez studentów i osoby pracujące, nie związanych jeszcze z Trójmiastem meldunkiem stałym bądź czasowym.

Można zakładać, że większe liczby mają związek z pracującymi w aglomeracji gdańskiej obcokrajowcami, przede wszystkim obywatelami Ukrainy. 

Dzięki danym telefonii komórkowej ustalono nie tylko, ile osób mieszka na obszarze Trójmiasta i okolic. Także - ile osób jest w weekendy. Ile w dni powszednie i święta. Wiadomo nawet dokąd się przemieszczają. Wiadomo też na przykład, że w sezonie wakacyjnym, za sprawą turystów, liczba ośób Dotychczas te liczby były zagadką.

 

Mieszkańcy1
"Analiza aktywności i potencjału ludnościowego województwa pomorskiego, Obszaru Metropolitalnego i Trójmiasta"

 

Mniej mieszkańców w skali województwa 

O ile dane dla Trójmiasta i okolic są wyższe niż podaje GUS, to inaczej sytuacja ma się dla całego Pomorza. W województwie pomorskim w 2019 r. zamieszkiwało wg GUS 2,34 mln osób, w tym 1,63 mln (tj. około 70%) to mieszkańcy całego obszaru metropolitalnego (OMGGS - ponad 50 miast i gmin), zaś 0,75 mln (tj. ok. 32%) to mieszkańcy samego Trójmiasta. 

Z przeanalizowanych danych telefonii komórkowej wynika jednak, że w całym województwie pomorskim za mieszkańców uznać można około 2,24 mln osób. Wskazano także użytkowników tj. grupę, która na co dzień realizuje swoje codzienne aktywności (w tym m.in. praca, nauka) w danej jednostce (gminie) - grupa ta liczyła 2,17 mln osób. 

To jedna z pierwszych tego typu prac w Polsce, umożliwiająca porównanie danych przestrzennych pochodzących z telefonii komórkowej z danymi konwencjonalnymi - z biur meldunkowych i GUS. Wcześniej tego typu opracowania w skali miast pojawiły się m.in. w Warszawie i Wrocławiu. Analiza danych z telefonii komórkowej (tzw. analiza Big Data) w konfrontacji z danymi konwencjonalnymi pozwala na ustalenie niedoszacowania lub przeszacowania liczby mieszkańców i turystów na danym obszarze. Dodatkowo możliwe jest wskazanie liczby użytkowników i odwiedzających, a także przepływów ludności - te wartości były dotąd ustalanie sporadycznie, m.in. przy okazji opracowań na temat modeli transportowych. 

Jak podkreślają autorzy opracowania dla Pomorza: "Pozyskane dane i ich analiza służyć mają jeszcze lepszej organizacji życia w naszych miastach i gminach. Ułatwić ich władzom podejmowanie odpowiedzialnych i dopasowanych do potrzeb mieszkańców decyzji opartych o rzeczywiste dane m.in. w zakresie organizacji transportu publicznego, kierunkowanie polityki turystycznej, czy mieszkaniowej".

 

Mieszkańcy3
"Analiza aktywności i potencjału ludnościowego województwa pomorskiego, Obszaru Metropolitalnego i Trójmiasta"

 

Skąd wzięły się nowe dane

Dane telefonii komórkowej zakupiono w wyniku przetargu, od operatora T-Mobile, który jako jedyny w Polsce ma umowy, w których indywidualni abonenci wyrazili zgodę na przetwarzanie danych osobowych . W chwili świadczenia usług głosowych lub internetowych, odnotowywane jest z jakiej anteny nadawczo-odbiorczej (tzw. celki) korzysta użytkownik. Podobnie odnotowywane są sytuacje, gdy komórka “odpytuje” różne anteny w okolicy, celu znalezienia najlepszego sygnału. To właśnie te informacje pozwalają zidentyfikować o której godzinie i w jakim miejscu znajduje się pojedynczy użytkownik. Charakter danych jest jednak taki, że są one zanonimizowane. Inaczej mówiąc - wiadomo ile osób, ale nie wiadomo kto.

Jak wykonać obliczenia dla całej populacji na określonym terenie, skoro dane pochodzą tylko od jednego operatora (T-Mobile), a na rynku jest ich kilku? Oszacowano udział operatora w rynku ogółem co pozwoliło na wskazanie tzw. mnożnika SIM wskazującego ile osób w kraju przypada na jedna kartę SIM operatora T-Mobile6. Wskaźnik ostatecznie ustalono na poziomie 8,1, biorąc pod uwagę dane ludności GUS i udział w rynku rzędu 16,9% w skali kraju. Jednak udział konkretnego operatora w rynku w poszczególnych gminach i powiatach jest różny, dlatego dane dla terenu Pomorza zmodyfikowano. Autorzy opracowania informują: „Wyjściowym punktem do ważenia jest mnożnik SIM dla całej Polski. Aby lepiej uchwycić odsetek osób korzystających z usług T-Mobile, dokonano korekty udziału rynkowego na poziomie województw i gmin w oparciu o wewnętrzne badania. Na poziomie gmin dokonano finalnej korekty, w oparciu o dane GUS. Korekta ta jest budowana w ten sposób, aby rozkład populacji w gminach wewnątrz powiatu po przeprowadzeniu ważenia odzwierciedlał rozkład populacji w wewnątrz powiatu przedstawiony w danych GUS. Tym samym korekta wg danych GUS modyfikuje wagi na poziomie gmin, lecz w taki sposób by łączny wynik dla powiatu był niezmieniony”  

Trzeba przy tym pamiętać, że zarówno mnożnik SIM, jak i finalne wyniki są szacunkiem. Zależnie od przyjętych założeń, wyniki różnych oszacowań mogą się potencjalnie różnić od siebie o kilka procent. Źródła takich różnic to m.in. zaburzenia wynikające z przepływów ludności, brak zgód marketingowych, przyjęte definicje, czy udział grup wiekowych wśród użytkowników telefonii

 

Mieszkańcy2
"Analiza aktywności i potencjału ludnościowego województwa pomorskiego, Obszaru Metropolitalnego i Trójmiasta"

 

Nie łatwo było obliczyć

Przekazane analitykom liczby są sprzed dwóch lat, ale przynoszą wartościową wiedzę na temat zachowań mieszkańców, gości i turystów nie tylko w skali całych miast i gmin, ale nawet w skali poszczególnych dzielnic i małych miejscowości. 

Nie było łatwo o pozyskanie tych liczb - każda kategoria była negocjowana z przedstawicielami T-Mobile. Negocjacje prowadził specjalny zespół, złożony z przedstawicieli Pomorskiego Biura Planowania Regionalnego, Biura Rozwoju Gdańska, Biura Planowania Przestrzennego Miasta Gdyni i Urzędu Miasta Gdańska. Ostatecznie poszczególne rodzaje korzystania z telefonii komórkowej zaprezentowano jako: 

  • Użytkownik: każde przemieszczenie do oraz z rejonu, który został przypisany do osoby jako rejon użytkowania jeżeli osoba w tym rejonie spędziła min. 2 godz. Obejmuje tylko przemieszczenia między 7:00 - 19:00.  
  • Turysta: podróże na przestrzeni 24 godzin od 12:00 do 12:00, jeśli osoba nie nocowała w rejonie, gdzie jest mieszkańcem, za wyjątkiem podróży z motywacją użytkowania. Obejmuje też wszystkie podróże osób, które nie mają przypisanego rejonu zamieszkania (za wyjątkiem podróży z motywacją użytkowania).  
  • Odwiedzający: każde przemieszczenie do oraz z rejonu, gdzie osoba spędziła min. 2 godziny i który nie został przypisany jako rejon użytkowania lub zamieszkania. Obejmuje tylko przemieszczenia między 7:00 - 19:00. Dotyczy tylko osób z przypisanym rejonem zamieszkania. 
  • Pozostałe: różnica między liczbą wszystkich przemieszczeń a sumą wszystkich motywacji „użytkowanie”, „turysta” oraz „odwiedzający
  • Suma: łączna suma wszystkich przepływów niezależnie od motywacji.  



 

oprac. RDwww.gdansk.plredakcja@gdansk.pl