Plan Zrównoważonej Mobilności - odpowiedź na wyzwania transportowe najbliższych lat

Dzięki planom zrównoważonej mobilności miasta Europy stopniowo zmieniają swoje “transportowe oblicze”. Taki plan powstał także dla Gdańska. Zawarte w nim działania, rozplanowane do 2030 r., zatrzymać mają tendencję rosnącej roli transportu samochodowego poprzez poprawę warunków dla pieszych, pasażerów komunikacji miejskiej i rowerzystów, a także konsekwentną politykę parkingową. Duży nacisk kładzie się też na poprawę jakości przestrzeni publicznych.

Plan Zrównoważonej Mobilności - odpowiedź na wyzwania transportowe najbliższych lat
A
A
data publikacji: 25 czerwca 2018 r.
Przejście dla pieszych przy skrzyżowaniu al. Grunwaldzkiej i Jaśkowej Doliny. Poprawa warunków dla pieszych uczestników ruchu to jedno z głównych zadań Planu Zrównoważonej Mobilności dla Gdańska
Przejście dla pieszych przy skrzyżowaniu al. Grunwaldzkiej i Jaśkowej Doliny. Poprawa warunków dla pieszych uczestników ruchu to jedno z głównych zadań Planu Zrównoważonej Mobilności dla Gdańska
Dominik Paszliński/www.gdansk.pl

Komisja Europejska podkreśla znaczenie transportu miejskiego ze względu na jego kluczową rolę dla rozwoju miasta, wzrostu zatrudnienia i dobrej jakości życia mieszkańców. Dlatego opracowała zestaw wytycznych, na podstawie których każde miasto może zebrać w jednym dokumencie - Planie Zrównoważonej Mobilności Miejskiej (Sustainable Urban Mobility Plan, SUMP) - odpowiedzi na wszystkie wyzwania transportowe, z którymi musi się zmierzyć.

Gdańsk także skorzystał z tej możliwości i w ramach projektu CityMobilNet, jednoczącego 11 partnerskich miast z Europy, przygotował swój “Plan Zrównoważonej Mobilności Miejskiej dla Gdańska”. W czwartek, 28 czerwca, projekt trafi pod głosowanie Rady Miasta Gdańska i, jeśli zostanie przyjęty, rozpocznie się jego realizacja, rozłożona w etapach do 2030 roku.


Z mieszkańcami, a nie dla mieszkańców

SUMP ustala strategiczne ramy kierunków rozwoju transportu w Gdańsku. Odnosi się do transportu osób i towarów, celów podróży (praca, czas wolny, zakupy), wszystkich form podróży (pieszo, rowerem, samochodem, transportem publicznym itp.) i uwzględnia wszystkie sieci transportowe. Jego nadrzędnym celem jest określenie rozwiązań dla przyszłości miasta w kontekście transportu, mobilności i dążenia do poprawy jakości przestrzeni publicznych.

Co najważniejsze, nie jest to dokument przygotowany tylko przez pracowników miejskich instytucji. W dwuletnim procesie tworzenia uczestniczył 30.osobowy zespół łączący przedstawicieli jednostek miejskich, uczelni, organizacji pozarządowych, Policji, Straży Miejskiej i innych ekspertów na co dzień zajmujący się tą tematyką. Przeprowadzono także cztery otwarte warsztaty dla mieszkańców (każdy z nich poświęcony innemu zagadnieniu). Głos społeczny od początku do końca procesu był równoważny z pozostałymi, a największy nacisk w dokumencie położono właśnie na postulaty zgłaszane przez uczestników warsztatów.

- Datę realizacji Planu Zrównoważonej Mobilności ustaliliśmy na 2030 r., żeby był spójny  czasowo ze Strategią Rozwoju Gdańska 2030 plus - tłumaczy Karolina Orcholska, kierownik projektu z Gdańskiego Zarządu Dróg i Zieleni. -  Plan się w nią wpisuje, ale jej nie powiela. Cele są spójne, ale w SUMP zapisano konkretne działania prowadzące do osiągnięcia celów.

Karolina Orcholska, kierownik projektu SUMP dla Gdańska, pracuje w Gdańskim Zarządzie Dróg i Zieleni
Karolina Orcholska, kierownik projektu SUMP dla Gdańska, pracuje w Gdańskim Zarządzie Dróg i Zieleni
Dominik Paszliński/www.gdansk.pl

Jakie zatem cele dla naszego miasta wyznacza SUMP?

  1. Poprawa warunków ruchu pieszego i rowerowego
  2. Wzrost bezpieczeństwa wszystkich użytkowników ruchu drogowego
  3. Poprawa dostępności do środków transportu alternatywnych dla indywidualnie wykorzystywanego samochodu osobowego, dla wszystkich podróżujących na wszystkich obszarach miasta
  4. Wzrost udziału podróży transportem zbiorowym w podróżach ogółem
  5. Redukcja negatywnego oddziaływania transportu na ludzi, zdrowie i środowisko
  6. Wzrost jakości i dostępności przestrzeni publicznych dla wszystkich użytkowników i we wszystkich obszarach miasta

W drodze do Szkoły Podstawowej nr 39 w Gdańsku. W ramach wdrażania SUMP, otoczenie wszystkich szkół w naszym mieście przejdzie audyt pod kątem poprawy bezpieczeństwa pieszych i rowerzystów
W drodze do Szkoły Podstawowej nr 39 w Gdańsku. W ramach wdrażania SUMP, otoczenie wszystkich szkół w naszym mieście przejdzie audyt pod kątem poprawy bezpieczeństwa pieszych i rowerzystów
Grzegorz Mehring/www.gdansk.pl

Plan działań służących ich realizacji podzielono na osiem bloków zadaniowych. Przy każdym działaniu określono jednostkę odpowiedzialną, partnerów realizacji, ew. ramy czasowe i źródła finansowania. Działań jest w sumie 27, najwięcej w obszarze poprawy warunków ruchu pieszego i rowerowego - dziewięć.

- Na wszystkich warsztatach z mieszkańcami te dwa obszary były najczęściej podnoszone - mówi Karolina Orcholska. - O ile polityka rowerowa w Gdańsku prowadzona jest od lat, o tyle działania dla poprawy warunków dla pieszych realizowano najczęściej przy okazji dużych inwestycji i przebudowy skrzyżowań pod kątem rowerzystów. A przecież pieszym jest każdy z nas, nawet do samochodu trzeba podejść.


Audyty, mikrozmiany, mapa barier

- Idąc za wnioskami płynącymi ze spotkań z mieszkańcami, przeprowadzimy audyty wszystkich skrzyżowań w mieście pod kątem ruchu pieszego, czy są wygodne i bezpieczne, a za tym pójdą konkretne działania naprawcze - dodaje Piotr Grzelak, zastępca prezydenta Gdańska ds. polityki komunalnej. - Stopniowo realizowane będą audyty otoczenia szkół pod kątem bezpieczeństwa pieszych i rowerzystów. Będą także działania ograniczące dojazdy samochodem bezpośrednio pod szkołę.

Wszędzie tam, gdzie będzie to możliwe, przejścia dla pieszych w postaci kładek i tuneli mają zostać zastąpione naziemnymi, a tam gdzie ich brakuje w głównych ciągach komunikacyjnych - powstaną nowe.

Zakłada się także “mikrozmiany urbanistyczne” w przestrzeni publicznej - odzyskiwanie przestrzeni dla pieszych, niekoniecznie związane z przebudową infrastruktury, a np. z ustawieniem mebli miejskich, aranżacją zieleni. Powstanie także mapa barier - platforma umożliwiająca osobom o ograniczonej mobilności zgłaszanie takich przeszkód w przestrzeni miasta, które będą systematycznie usuwane.

Pętla na Siedlcach. SUMP zakłada więcej rozwiązań dla komunikacji miejskiej typu `drzwi w drzwi`, żeby pasażerom łatwiej było zmienić środek transportu
Pętla na Siedlcach. SUMP zakłada więcej rozwiązań dla komunikacji miejskiej typu `drzwi w drzwi`, żeby pasażerom łatwiej było zmienić środek transportu
Jerzy Pinkas/www.gdansk.pl

Brak zgody na zawłaszczanie przestrzeni

- Przez wszystkie spotkania z mieszkańcami przewijał się brak dalszej zgody na zawłaszczanie przestrzeni Gdańska przez pojazdy, dlatego w SUMP kładziemy też mocny nacisk na opracowanie i konsekwentne wdrażanie polityki parkingowej - tłumaczy Karolina Orcholska. - Musimy wzmocnić rotację samochodów, zwłaszcza na Głównym Mieście, w Centralnym Pasie Usługowym i przy innych generatorach ruchu, np. przy szpitalach. A to wiąże się z wprowadzeniem stref płatnego parkowania ze zróżnicowanymi stawkami opłat. Ustawa, która obecnie “zamraża” te stawki na poziomie 3 zł za godzinę, ma się zmienić. Stawki mają zostać uwolnione i wszyscy na to czekają.

Zróżnicowanie wysokości opłat ma być uzależnione od atrakcyjności lokalizacji i zapotrzebowania na miejsca (opłaty będą dynamiczne, w zależności od poziomu zajętości miejsc).

Kolejne z działań w “bloku parkingowym” to stopniowe rozszerzanie zasięgu stref pieszych i stref płatnego parkowania (wg. rozłożonego na lata planu). Warto dodać, że miasto będzie kontynuować prace nad polityką parkingową w ramach projektu Park4SUMP, który rozpocznie się jeszcze w 2018 r. Główny cel projektu to zintegrowanie innowacyjnych rozwiązań w zarządzaniu parkowaniem z polityką transportową określoną w SUMP.

Piotr Grzelak z-ca prezydenta Gdańska ds. polityki komunalnej z uczniami Szkoły Podstawowej nr 50 - jednej ze zwycięskich szkół`2018 w kampanii Rowerowy Maj promującej dojazd do szkoły na rowerze
Piotr Grzelak z-ca prezydenta Gdańska ds. polityki komunalnej z uczniami Szkoły Podstawowej nr 50 - jednej ze zwycięskich szkół`2018 w kampanii Rowerowy Maj promującej dojazd do szkoły na rowerze
Dominik Paszliński/www.gdansk.pl



Po pierwsze pieszy, rower i transport zbiorowy

Jeśli mowa o polityce transportowej, system transportowy odznaczać się będzie wiodącą rolą ruchu pieszego, rowerowego i transportu zbiorowego.

W jaki sposób? M. in. uruchamiając priorytety dla tramwajów i autobusów w sygnalizacji świetlnej, a także poprzez wprowadzenie śluz dla autobusów przy wyjeździe z przystanków i wyznaczenie buspasów: stałych, okresowych (np. w roku szkolnym) i czasowych (np.w godzinach szczytu).

Wszystkie przystanki w Gdańsku i dojścia do nich mają być dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych, perony zbyt wąskie w stosunku do liczby pasażerów - poszerzone, a przystanki w jezdni (np. ul. Mickiewicza) przebudowane na tzw. wiedeńskie (jak przy ul. Lenartowicza na Przeróbce). Kolejna propozycja to łączenie przystanków tramwajowych i autobusowych w systemie „drzwi w drzwi”

W przekonaniu kierowców do skorzystania z oferty transportu zbiorowego i bardziej efektywnego wykonywania podróży, pomóc mają tzw. plany mobilności/plany podróży.

- Plany mobilności to raczkujący w Polsce temat, a jest to skuteczne narzędzie zarządzania mobilnością dla każdego zakładu pracy, biurowca, szkoły, uczelni czy szpitala - podkreśla Karolina Orcholska. - Chodzi o to, by opracować plan jak najbardziej efektywnego dojazdu, pokazać inne możliwości niż podróż samochodem. A jeśli już autem - to dlaczego nie z czterema pracownikami w środku?  

Na pierwszy ogień pójdą wszystkie jednostki miejskie i to właśnie w mieście opracowane zostaną uniwersalne narzędzia do przygotowania takiego planu. Chętni będą mogli skorzystać z doradztwa. Wg. zaleceń twórców dokumentu, opracowywanie planów mobilności dla obiektów generujących duży ruch w mieście powinno być z czasem obowiązkowe.

Ul. Stągiewna to klasyczny już w Gdańsku przykład odzyskania przestrzeni dla pieszych
Ul. Stągiewna to klasyczny już w Gdańsku przykład odzyskania przestrzeni dla pieszych
Grzegorz Mehring/www.gdansk.pl

SKM i PKM? Tak, ale w SUMP dla metropolii

Nie sposób wymienić wszystkich działań zaplanowanych dla Gdańska w ramach SUMP. Zachęcamy do lektury dokumentu (do ściągnięcia pod tym linkiem od 28 czerwca), także dlatego, że rolą mieszkańców będzie rozliczanie miasta z realizacji planów - w trakcie działań odbywać będą się warsztaty poświęcone bieżącej ocenie realizacji projektu.

Dlaczego w obszernym dokumencie nie poświęcono zbyt wiele uwagi transportowi kolejowemu?

- W SUMP zapisano działania w obszarach, na które miasto ma bezpośredni wpływ i które w 100 proc. od niego zależą - odpowiada Karolina Orcholska. - Kolej powinna być rozpatrywana w szerszym kontekście, dlatego miejscem do rozważań na jej temat będzie SUMP dla obszaru metropolitalnego. Do prac nad dokumentem powoli przygotowuje się Stowarzyszenie Obszar Metropolitalny Gdańsk - Gdynia - Sopot. Na połączenia SKM i PKM trzeba patrzeć z perspektywy wszystkich miast, w których funkcjonują. Ponieważ mieszkańcy będą rozliczać władze naszego miasta z realizacji konkretnych działań w ramach gdańskiego SUMP,  trudno brać na siebie odpowiedzialność za działania dotyczące przyszłości transportu kolejowego. Wymagają one przecież wypracowania wspólnego stanowiska kilku partnerów.

Dzień Wszystkich Świętych`2017 w Gdańsku - czy samochód dla wszystkich kierowców na zdjęciu był jedyną możliwą opcją dotarcia na groby najbliższych?
Dzień Wszystkich Świętych`2017 w Gdańsku - czy samochód dla wszystkich kierowców na zdjęciu był jedyną możliwą opcją dotarcia na groby najbliższych?
Grzegorz Mehring/www.gdansk.pl

Ewolucja i kodeks działania

- Efekty naszych działań będą z czasem coraz bardziej widoczne i odczuwalne. Plan nie zakłada spektakularnych inwestycji w stylu budowy kładki na Ołowiankę, która mocnym akcentem wpisuje się w poprawę mobilność w mieście - ocenia Karolina Orcholska. - To nie jest tak, że teraz nagle nastąpi rewolucja, a wcześniej nic się w Gdańsku nie działo w temacie zrównoważonej mobilności. SUMP to ewolucja i wzbogacenie prowadzonych dotąd działań.

Rewolucją, która czeka nas na samym początku wdrażania SUMP, będzie z pewnością system roweru metropolitalnego MEVO. Autorzy projektu widzą w rowerze publicznym najważniejszą na początek zachętę do zmiany zachowań transportowych wśród gdańszczan.

A na takie zmiany jest już najwyższy czas - według danych zebranych w ramach Gdańskich Badań Ruchu z 2016 r. 41,2 proc. codziennych podróży realizujemy własnymi samochodami; a zaledwie 32,1 proc. transportem publicznym. Wskaźnik motoryzacji w Gdańsku (liczba samochodów na tysiąc mieszkańców) w ciągu blisko 20 lat wzrósł ponad dwukrotnie, przy czym statystyki ujmują wyłącznie pojazdy zarejestrowane w gdańskim magistracie, a przecież po ulicach jeździ może nawet dwa razy tyle samochodów na “obcych” rejestracjach.

ZOBACZ INFOGRAFIKI

Gdańskie Badania Ruchu 2016 r.
Gdańskie Badania Ruchu 2016 r.
Biuro Rozwoju Gdańska

Wskaźnik motoryzacji w Gdańsku w latach 1998 - 2016
Wskaźnik motoryzacji w Gdańsku w latach 1998 - 2016
Urząd Miejski w Gdańsku, Opracowanie `Trendy społeczno - gospodarcze Gdańska`


- Realizując SUMP będziemy się starali najpierw zatrzymać przyrost aut i rosnący udział indywidualnego transportu samochodowego, a następnie odwrócić proporcje tak, by to komunikacja miejska stała się najczęściej wybieranym środkiem transportu w Gdańsku - podkreśla prezydent Piotr Grzelak. - Dysponujemy ograniczoną, wspólną przestrzenią w mieście, którą trzeba wykorzystywać efektywnie dla dobrego życia mieszkańców, a nie dla samochodów. Plan zrównoważonej mobilności to będzie nasz kodeks postępowania, który będzie nam towarzyszył w tej drodze. Mam wielką nadzieję, że radni poprą ten projekt, nie tylko dlatego, że kilku z nich brało udział w pracach nad planem, ale przede wszystkim dlatego, że SUMP jest efektem pracy z mieszkańcami, ich głosem.

 

CZYTAJ TAKŻE: 

Gdańsk jak Lublana? Rozmowa z ekspertem ds. zrównoważonej mobilności

Izabela Biała (0)
www.gdansk.pl
izabela.biala@gdansk.pl
więcej tekstów autora
Izabela Biała (0)
www.gdansk.pl
izabela.biala@gdansk.pl
więcej tekstów autora