Gdańsk przygląda się doświadczeniom Rotterdamu

Odzyskiwanie ciepła niskich temperatur to dziś jeden z ciekawszych trendów w obszarze smart city. Ciepło można pozyskiwać na przykład z rozgrzanego słońcem asfaltu czy z sieci kanalizacyjnej, w której płyną ścieki o temperaturze kilkunastu stopni. Czy takie rozwiązania są wykonalne i opłacalne w warunkach miejskich? Rotterdam postanowił sprawdzić to w praktyce. Przedstawiciele gdańskiego samorządu analizowali doświadczenia Rotterdamu w trakcie wizyty studyjnej, która miała miejsce w tym mieście w ramach projektu Ruggedised.

A
A
Ostatnia aktualizacja: 00 0000 r.

*** For English summary scroll below ***

W pierwszej części wizyty delegacja miała okazję zapoznać się z pomysłami Rotterdamu na rozwiązania z obszaru odzyskiwania energii niskich temperatur. Nie jest to nowy trend, ale w rotterdamskim przypadku niestandardowe jest źródło ciepła.. Ścieki transportowane miejskim systemem kanalizacyjnym mają temperaturę około kilkunastu stopni i naukowcy badają możliwość efektywnego technicznie odzysku tego ciepła i wykorzystania go z pożytkiem dla miasta.

Inna, ciekawa próba to odzyskiwanie ciepła z asfaltu. Miejskie, asfaltowe ulice mają dużą powierzchnię, która – szczególnie latem – mocno się nagrzewa. Czy można to ciepło odzyskać i gromadzić? Czy jest to na tyle opłacalne, by rozwiązania do odzysku ciepła z asfaltu na stałe zagościły w naszych miastach? Władze Rotterdamu uważają, że może być to wykonalne, dlatego wraz z firmą energetyczną Eneco rozpoczęły pilotażowy projekt w tym zakresie.

Gdańska delegacja w Rotterdamie - wizyta w ramach projektu RUGGEDISED
Gdańska delegacja w Rotterdamie - wizyta w ramach projektu RUGGEDISED

Firma, która obecnie przekształca swój model biznesowy, przechodząc od scentralizowanej sieci energetycznej do rozproszonej, dostrzegła we współpracy z miastem szansę na przetestowanie innowacyjnego rozwiązania.

Eksperyment odbywa się w ramach większego przedsięwzięcia, jakimi jest transformacja centrum kongresowo-wystawienniczego Ahoy w miejsce bardziej przyjazne środowisku. Przewidziano tu takie rozwiązania jak ogniwa fotowoltaiczne i  pompy ciepła bilansujące zapotrzebowanie na ciepło i klimatyzację w poszczególnych budynkach. Specyfika kompleksu powoduje, że jest to miejsce idealne do eksperymentowania z innowacyjnymi rozwiązaniami, występują tu bowiem znaczące różnice w zapotrzebowaniu na ciepło lub klimatyzację w budynkach. Gdy część budynków stoi pusta, w jednym z obiektów może odbywać się koncert, co wiąże się z dużym wzrostem zapotrzebowania np. na klimatyzację. Chodzi o to, by dzięki inteligentnym rozwiązaniom efektywnie transportować ciepło/chłodzenie pomiędzy obiektami, minimalizować straty energii i w jak najmniejszym stopniu korzystać z miejskiej sieci ciepłowniczej.

Jedną z testowanych innowacji będzie instalacja odzysku ciepła „z asfaltu”, który obecnie znajduje się na etapie prototypu. Zgodnie z szacunkami, instalacja testowa będzie mogła zapewnić około 500 GJ ciepła rocznie. Według wstępnych szacunków, jest to technologia, która może wejść do komercyjnego zastosowania w ciągu najbliższych 10 lat.

Podejście Rotterdamu do e-mobilności

W kolejnej części wizyty przedstawiciele władz miejskich zaprezentowali gdańskiej delegacji plan dla zeroemisyjnego transportu miejskiego. Cel to 100% floty zeroemisyjnej w 2030 roku, co będzie dla miasta sporym wyzwaniem. Dziś Rotterdam nie posiada jeszcze autobusów elektrycznych, a barierą jest wciąż znacząco wyższy koszt zakupu takich pojazdów i problem z zapewnieniem infrastruktury do ładowania autobusów.

Zgodnie z przeprowadzonymi analizami, ładowanie pojazdów wyłącznie w nocy, w zajezdni jest rozwiązaniem niewystarczającym ze względu na dzienne przebiegi autobusów, dlatego rozważana jest budowa sieci 24 stacji ładowania autobusów na pętlach.  Kwestiami do dalszej analizy jest też wpływ ładowania floty autobusowej na obciążenie miejskiej sieci energetycznej w godzinach szczytu i koszty związane z wymianą akumulatorów – przedstawiciele miasta szacują, że w każdym pojeździe jest ona konieczna co około 5 lat.

Gdańska delegacja w Rotterdamie - wizyta w ramach projektu RUGGEDISED
Gdańska delegacja w Rotterdamie - wizyta w ramach projektu RUGGEDISED

Rotterdam z zainteresowaniem przygląda się autobusom z napędem wodorowym – co rozwiązałoby problemy z ładowaniem – w tym przypadku jednak barierą jest koszt nawet 4-krotnie większy niż w przypadku zakupu autobusów z silnikiem diesla (pojazdy elektryczne są ok. 2 razy droższe).

O ile przyszłość bez wątpienia należy do autobusów zeroemisyjnych, dziś Rotterdam nie rezygnuje jeszcze z zakupu pojazdów spalinowych. Na 2020 zaplanowany jest na przykład przetarg na zakup około 40 pojazdów z silnikami spełniającymi normę EURO VI.

Przedstawiciele Rotterdamu podzielili się też doświadczeniami z montażu paneli słonecznych na dachach naziemnych stacji metra. Panele takie zapewniają około 1/3 energii zużywanej na stacji np. do oświetlenia peronów czy bramek wejściowych. Na dziś rozwiązanie to nie jest wykorzystywane do zasilania pociągów.

Mapa 3D miasta

Kolejną zaprezentowaną inicjatywą była mapa 3D miasta, z którą przedstawiciele ratusza wiążą duże nadzieje w zakresie rozwoju inicjatyw smart city. Co dwa lata wykonywane są zdjęcia lotnicze, dzięki którym możliwe jest pokazanie rozwoju miasta na trójwymiarowej mapie, która wzbogacana jest także o kolejne dane, np. przebieg sieci podziemnych.

Bogate dane mapowe pozwalają lepiej planować nowe inwestycje, np. sprawdzać cień rzucany przez nowoplanowany budynek na obiekty w jego okolicy.

W dalszej kolejności mapa będzie wzbogacana o dane pozyskiwane w czasie rzeczywistym z sieci miejskich sensorów, które mają być też udostępniane w formule otwartych danych.

 

***

Ruggedised to projekt finansowany ze środków unijnego programu badawczego Horyzont 2020 Smart Cities and Communities. Uczestniczą w nim partnerzy z Holandii, Szwecji, Wielkiej Brytanii, Czech, Włoch, Austrii i Polski. Rolę liderów pełnią Rotterdam, Glasgow i Umea, zaś wśród miast uczestniczących znajdują się Gdańsk, Brno i Parma. Uczestnicy przedsięwzięcia przygotowują swoje miasta na najważniejsze wyzwania przyszłości w zakresie takich zagadnień, jak inteligentne sieci ciepłownicze, inteligentne sieci elektroenergetyczne, mobilność, zarządzanie energią i ICT.

 

*** ENGLISH SUMMARY ***

The recovery of low-grade heat is among the most interesting smart city ideas. The source of such heat can be, for example, sun-heated asphalt or a sewage network. Is recovering such heat feasible in urban conditions? How far is it from an idea to a commercial solution? Representatives of Gdańsk local government decided to check it in Rotterdam, which is one of three lighthouse cities in Ruggedised  project. During the study visit also issues like zero emission public transport, 3D city modeling and open data were discussed.

RUGGEDISED is a smart city project funded under the European Union’s Horizon 2020 research and innovation programme. It brings together three lighthouse cities: Rotterdam, Glasgow and Umeå and three follower cities: Brno, Gdansk and Parma to test, implement and accelerate the smart city model across Europe. Working in partnership with businesses and research centres these six cities will demonstrate how to combine ICT, e-mobility and energy solutions to design smart, resilient cities for all.