Co wynika z gdańskich portretów

Aleksandra Jaśniewicz „Portret w Gdańsku”

A
A
Ostatnia aktualizacja: 00 0000 r.
Fot. Wydawca

„Autorka – pisze we wstępnej nocie profesor Marcin Kaleciński – ukazała portrety gdańszczan z wielu perspektyw: tej najbardziej oczywistej, formalno-stylowej i ikonograficznej, odczytującej kody alegoryczne, ale i tych zarysowanych szeroko, filozoficzno-religijnie, socjologicznie i antropologicznie. W swojej książce odwołuje się do wiedzy z zakresu psychologii społecznej, by poprzez analizę gestu, mimiki i ubioru odczytywać portrety jako medium komunikacji międzyludzkiej. Właściwe, gdańskie rozważania autorka poprzedza erudycyjnym i wielce pouczającym wstępem teoretyczno-metodologicznym. Aleksandra Jaśniewicz, odwołując się do bogatych źródeł, określa nadto miejsce portretu w hierarchii gatunków w Gdańsku oraz pozycję społeczną gdańskich portrecistów. W wielu wypadkach przekonująco reinterpretuje emblematyczne dla ikonosfery gdańskiej portrety, obdarza nas także dotąd nieznanymi bądź odnalezionymi po latach wizerunkami gdańszczan Te zaś są tyleż dziełami malarzy, co kreacją samych portretowanych, decydujących o konwencji i przekazie ideowym swoich podobizn. Książka Aleksandry Jaśniewicz traktuje zatem o »gdańszczan portretach własnych«, frapujących tekstach kultury, próbach ocalenia pamięci i szukania zrozumienia u potomnych”.

Sama autorka stwierdza w podsumowaniu: „Percepcja sztuki portretowej, której podstawową funkcją było zachowanie pamięci, pozostaje związana z obowiązującą w momencie powstania dzieła koncepcją czasu. (…) Portrety dokumentują historię jednostek, zgromadzone w ramach galerii rodzinnych – przeszłość rodów, galerii pastorów – historię gmin wyznaniowych, galerii portretów królewskich – historię związków Gdańska z Rzeczpospolitą”.

***

Aleksandra Jaśniewicz „Portret w Gdańsku. Od schyłku średniowiecza do późnego baroku (1420-1700)”, Muzeum Narodowe w Gdańsku  w ramach serii „Doctrina coronat”, Gdańsk 2018.

Spis treści: Wstęp; Stan badań; Portret w świetle rozważań teoretycznych i praktyki artystycznej; Portret w świetle późnośredniowiecznych i nowożytnych koncepcji antropologiczno-filozoficznych; Portret w Gdańsku (1420-1700): forma i styl; Portrety w przestrzeni kościelnej; Portrety w przestrzeni świeckiej; Trwanie w portrecie; Podsumowanie; Katalog.

Historie gdańskie
Wypisy gdańskie
Rozmowy gdańskie
Biblioteka gdańskia