Zwiedź Dolne Miasto szlakiem zakładów przemysłowych - z przewodnikiem Opowiadaczy Historii

„Dzielnica fabrycznych kominów” - przewodnik po naszym mieście pod takim tytułem wydało Stowarzyszenie „Opowiadacze Historii Dolnego Miasta w Gdańsku”. To już trzecia publikacja zachęcająca do zwiedzenia ulubionej przez Opowiadaczy dzielnicy z nietypowej perspektywy, w oderwaniu od tego, co proponują standardowe przewodniki dla turystów. - Postanowiliśmy poprowadzić spacerowicza szlakiem najważniejszych zakładów przemysłowych, które tutaj dawniej działały - mówi prezes stowarzyszenia, Jacek Górski.

Zwiedź Dolne Miasto szlakiem zakładów przemysłowych - z przewodnikiem Opowiadaczy Historii
A
A
data publikacji: 10 listopada 2017 r.

Taca wyprodukowana przez fabrykę Blaszankę (późniejszy Opakomet). Więcej o historii zakładu można dowiedzieć się z przewodnika 'Dzielnica fabrycznych kominów'
Taca wyprodukowana przez fabrykę Blaszankę (późniejszy Opakomet). Więcej o historii zakładu można dowiedzieć się z przewodnika 'Dzielnica fabrycznych kominów'
Fot. Jerzy Gajewicz

Zaczęło się od placu Wałowego w Gdańsku. W lipcu tego roku ukazał się poświęcony mu przewodnik „Plac Wałowy i okolice”, a miesiąc później Opowiadacze wydali przewodnik, jakiego jeszcze nie było: przeznaczoną głównie dla amatorów wodnych wycieczek książeczkę „Dolne Miasto z kajaka”.

- Pierwsza publikacja w okresie wakacyjnym cieszyła się taką popularnością, że już w zasadzie mamy ostatnie egzemplarze. Mamy takie przypadki, że piszą do nas ludzie z innych miast Polski, a nawet z innych krajów, choćby z Niemiec - z prośbą o przesłanie kompletów przewodników, ponieważ sami nie mogą akurat przyjechać do Gdańska w najbliższym czasie i ich odebrać osobiście. Takie zainteresowanie cieszy nas niezmiernie - mówi Jacek Górski, prezes Stowarzyszenia „Opowiadaczy Historii Dolnego Miasta w Gdańsku” i współautor nowego przewodnika, zatytułowanego „Dzielnica fabrycznych kominów”, oraz dwóch poprzednich.

Czytaj więcej: Powstał przewodnik po Placu Wałowym i okolicy. W środku 100 zdjęć i wspomnienia mieszkańców

Nic dziwnego, że publikacje cieszą się sporą popularnością - takich przewodników, która pokazuje zwiedzanie od zupełnie nowej strony, o ukochanym przez Opowiadaczy gdańskim Dolnym Mieście wcześniej nikt nigdy nie napisał. Trzecia i jak na razie ostatnia zaplanowana na ten rok publikacja, zachęcająca do zwiedzania Dolnego Miasta, poświęcona jest przemysłowej funkcji dzielnicy. Tematyka przewodnika, sugerowana od razu w tytule, nie jest przypadkowa.

- Dolne Miasto kiedyś było nazywane „dzielnicą kominów” - ze względu na to, że było tutaj sporo zakładów przemysłowych, fabryk i innych lokali usługowych. Nawiązując do tej tematyki, postanowiliśmy poprowadzić spacerowicza szlakiem najważniejszych zakładów, które tutaj dawniej działały - tłumaczy Górski.

Tak wyglądały mieszczące się na Dolnym Mieście Gdańskie Zakłady Futrzarskie - Futerki
Tak wyglądały mieszczące się na Dolnym Mieście Gdańskie Zakłady Futrzarskie - Futerki
Źródło: 'Dzielnica fabrycznych kominów'

Wycieczka ich śladem możliwa jest dzięki dołączonej do przewodnika mapce. Oprowadza ona po 13. najważniejszych i najsłynniejszych miejscach, takich jak Gdańskie Zakłady Zielarskie - Herbapol, Gdańskie Zakłady Futrzarskie (Futerki) czy Królewska Fabryka Karabinów. Korzenie niektórych z nich sięgają jeszcze czasów przedwojennych.

- Poza zakładami stricte dolnomiejskimi do przewodnika włączono też kilka zakładów sąsiedzkich zlokalizowanych podobnie, jak całe Dolne Miasto, na szeroko rozumianym dolnym tarasie Gdańska - co jest zrozumiałe, biorąc pod uwagę liczne dawne powiązania społeczno-gospodarcze - opisuje Jerzy Gajewicz, współinicjator i członek założyciel Stowarzyszenia „Opowiadacze Historii Dolnego Miasta w Gdańsku”.

W trzecim przewodniku, podobnie jak w poprzednich, również znalazły się archiwalne zdjęcia, materiały reklamowe i ciekawostki o miejscach… po których dziś pozostały ledwie ślady. Niestety, żaden ze wspominanych w publikacji, ważnych niegdyś zakładów, dziś już nie istnieje.

- Zostało kilka budynków, które cały czas są wykorzystywane, ale już w innych celach. Z tych firm i fabryk, które opisujemy w przewodniku żadna nazwa nie przetrwała do chwili obecnej. Pozostały jedynie we wspomnieniach osób, które pamiętają tamten czas - mówi Górski.

Przykładem może być Danziger Tabak-Monopol - charakterystyczny, zaprojektowany w latach 20. ubiegłego wieku przez W. Köstera i A. Bielefeldta budynek przy ulicy Łąkowej, w którym mieściła się fabryka tytoniu. Dziś to siedziba firmy odzieżowej LPP.

- Nowe koncepcje po 1989 roku wyeliminowały zakłady z kominami na rzecz handlu i usług oraz rekreacji, głównie w rejonie południowym Dolnego Miasta - dodaje Gajewicz.

A tu archiwalne ogłoszenia prasowe i fotografia prezentująca fabrykę kotłów - powstałą w 1959 roku Spółdzielnię Pracy Budowy Kotłów C.O. i Usług Metalowych w Gdansku
A tu archiwalne ogłoszenia prasowe i fotografia prezentująca fabrykę kotłów - powstałą w 1959 roku Spółdzielnię Pracy Budowy Kotłów C.O. i Usług Metalowych w Gdansku
Źródło: 'Dzielnica fabrycznych kominów'

Co jednak ciekawe, jak mówi Górski, gdyby spojrzeć na mapę Gdańska lub województwa pomorskiego, można dostrzec, że kilka zakładów, które niegdyś na Dolnym Mieście funkcjonowały, przetrwało do dziś - ale w innych lokalizacjach.

- Takim przykładem jest Blaszanka, która w tych rejonach została zlikwidowana, a w tej chwili działa już pod inną nazwą, z innym właścicielem, w Pruszczu Gdańskim. Podobnie jest w przypadku zakładu, który ci starsi mieszkańcy Dolnego Miasta z pewnością pamiętają - Octowni, czyli Dagomy, funkcjonującej przy ulicy Toruńskiej. W tej chwili firma ma swoją siedzibę w Pucku.

To wszystko sprawia, że trzeci przewodnik Opowiadaczy Historii jest najbardziej nostalgiczny, stanowi swojego rodzaju wycieczkę wspomnieniową. - W poprzednich przewodnikach pokazywaliśmy różnego rodzaju miejsca, w których sięgaliśmy pamięcią 5, 10, czasem nawet 30 lat wstecz. W „Dzielnicy fabrycznych kominów” bardzo dużo jest wspomnień o miejscach powstałych jeszcze przed II wojną światową i o ich losach powojennych, kiedy te miejsca żyły - bo musimy pamiętać, że wtedy był tu niesamowity ruch: ludzie przychodzili do pracy, wsiadali w tramwaje, auta dostawcze przywoziły blachę i futra, z zakładów papierniczych zabierały bloki i koperty - mówi Górski. - Ten przewodnik to jest taki wehikuł czasu, przypomina o miejscach, ludziach i historii, której już nie ma.

Premiera przewodnika „Dzielnica fabrycznych kominów” odbyła się 8 października 2017 r. Publikacja jest udostępniana wszystkim zainteresowanym - tę oraz poprzednie (w miarę dostępności) można otrzymać bezpłatnie na spacerach po Dolnym Mieście organizowanych przez Opowiadaczy Historii, bądź odebrać w Instytucie Kultury Miejskiej w Gdańsku.

Zobacz też: Zwiedzaj Gdańsk z kajaka - Stowarzyszenie „Opowiadacze Historii” wydało przewodnik, jakiego jeszcze nie było

Agata Olszewska (0)
www.gdansk.pl
agata.olszewska@gdansk.pl
więcej tekstów autora
Agata Olszewska (0)
www.gdansk.pl
agata.olszewska@gdansk.pl
więcej tekstów autora