Ana Blandiana z Rumunii laureatką Nagrody Literackiej Miasta Gdańska Europejski Poeta Wolności

Europejską Poetką Wolności 2016 została Ana Blandiana (Rumunia) za tom Moja ojczyzna A4. Nagrodę stanowi statuetka oraz kwota 100.000 złotych. Nagrodę za przekład zwycięskiego tomu – statuetkę i kwotę 10.000 złotych – otrzymała Joanna Kornaś-Warwas.

Ana Blandiana z Rumunii laureatką Nagrody Literackiej Miasta Gdańska Europejski Poeta Wolności
A
A
data publikacji: 19 marca 2016 r.

- Ana Blandiana jest legendą walki o wolność polityczną i obywatelską w Rumunii, jednak nie to zdecydowało o jej zwycięstwie w Gdańsku. Ogromne wrażenie na Jury wywarło przede wszystkim nieustające dojrzewanie poezji laureatki do wolności i pogłębianie jej wymiaru w czasach współczesnych – napisało jury Nagrody w uzasadnieniu werdyktu.

Tegoroczna Nagroda została przyznana przez Jury obradujące w składzie: Krzysztof Pomian (przewodniczący), Krzysztof Czyżewski, Paweł Huelle, Andrzej Jagodziński (sekretarz), Zbigniew Mikołejko, Stanisław Rosiek, Anda Rottenberg i Olga Tokarczuk.

Ta poezja zrodziła się w czasie, w którym – zdaniem samej poetki – „być wolnym jest, ewidentnie, trudniej niż nie być wolnym”; w czasie, w którym „paradoksalnie wolność słowa umniejsza znaczenie słowa”.

Jury kontynuowało w laudacji: Niezwykle cenny jest taki głos w dzisiejszych czasach kryzysu, głos dochodzący z Europy Środkowo-Wschodniej i czerpiący z jednej strony z historycznego doświadczenia zmagań o wolność, a z drugiej  mocno związany z wyzwaniami stojącymi przed współczesną Europą. Poezja nagrodzonego tomu Any Blandiany to poezja świata niewidzialnego, głęboko wpisana w świat widzialny poprzez metafizykę dnia codziennego. Mówi o tym choćby jej wiersz Requiem – przejmująca rozmowa z matką, kończąca się słowami:

            „Pisz, powiedziałaś.

            A ja wzięłam ołówek i kartkę,

            Myśląc, że chcesz mi coś podyktować.

            Pisz, powtórzyłaś,

            I milczałaś jak ikona.

            A ja zaczęłam zapisywać

            Twoje milczenie.

            Twoje milczenie,

            Z którego wypływa wszystko,

            Jak wypływa krew z rany.”

 

Ana Blandiana jest autorką 25 tomików wierszy. Tematyka jej poezji obejmuje kwestie egzystencjalne, duchowe i zmysłowe aż po społeczno-polityczne komentarze dotyczące spraw kobiet. Oprócz poezji, dzięki której jest najbardziej znana, wydała kilka powieści oraz tomów krytyki politycznej i społecznej. Twórczość Blandiany została przetłumaczona na co najmniej 24 języki, co czyni ją najbardziej rozpoznawalną ambasadorką rumuńskiej literatury na świecie.

Do Nagrody Literackiej Miasta Gdańska 2016 nominowani byli następujący poeci i poetki:

Vanni Bianconi (Włochy), tłumaczenie Joanna Wajs za tom Wymówisz moje imię,

Ana Blandiana (Rumunia), tłumaczenie Joanna Kornaś-Warwas za tom Moja ojczyzna A4, 

Lidija Dimkovska (Macedonia), tłumaczenie Danuta Cirlić-Straszyńska za tom pH neutralna wobec życia i śmierci,

Yahya Hassan (Dania), tłumaczenie Bogusława Sochańska za tom Yahya Hassan. Wiersze,

Daniel Jonas (Portugalia), tłumaczenie Michał Lipszyc za tom Częsty przechodzień, 

Anikó Polgár (Węgry), tłumaczenie Anna Górecka za tom Archeolożka w czółenkach,

Siergiej Stratanowski (Rosja), tłumaczenie Adam Pomorski za tom Graffiti.

---

Ana Blandiana
Ana Blandiana
IKM

Ana Blandiana - właściwie Otilia Valeria Coman Rusan. Poetka, eseistka, tłumaczka i działaczka społeczna. Urodziła się w 1942r. Timişoarze.
Blandiana zadebiutowała w 1959r. na łamach dziennika „Tribuna”. W 1967r. ukończyła filologię na Uniwersytecie w Klużu. Przed rewolucją z 1989r. była słynną dysydentką i obrończynią praw człowieka. Miała odwagę sprzeciwiać się bezpośrednio Ceauşescu w oświadczeniach publicznych i wywiadach udzielanych dla radia Wolna Europa oraz zagranicznej prasy. W związku z jej zaangażowaniem politycznym jej twórczość była zakazana w Rumunii w latach 1959-1964, 1985 i 1988-1989. W grudniu 1989r. Blandiana uczestniczyła w udanym powstaniu przeciwko reżimowi Nicolae Ceaușescu. Weszła w skład Tymczasowej Rady Frontu Ocalenia Narodowego, jednak złożyła rezygnację 29 stycznia 1990r. na znak protestu przeciwko konfiskacie rewolucji rumuńskiej przez siły antydemokratyczne.

Wraz z Romulusem Rusanem zainicjowała i stworzyła pod egidą Rady Europy Memorialul Victimelor Comunismului şi al Rezistenţei – muzeum pamięci ofiar komunizmu w Sighet z ośrodkiem badawczym, który organizuje co roku konferencje, sesje naukowe i wystawy na temat zjawisk totalitarnych.

Jest laureatką wielu nagród i wyróżnień literackich, m.in. Nagrody Związku Pisarzy Rumuńskich za poezję (1969r.), Nagrody Akademii Rumuńskiej za poezję (1970r.), Nagrody Stowarzyszenia Pisarzy Rumuńskich w Bukareszcie za prozę (1982r.), Nagrody im. Herdera (1982r. i 1988r.), Nagrody „Opera Omnia” (2001r.) i Nagrody Vilenica (2002r.).

Ana Blandiana została nominowana do Nagrody Europejski Poeta Wolności za tomik Patra mea A4  (Moja ojczyzna A4) z 2010r. W 2014r. tom ukazał się w przekładzie na język hiszpański (Mi patria A4, Pretextos, Valencia) i angielski (My Native Land A4, Bloodaxe, Hexham).

Joanna Kornaś-Warwas - tłumaczka, lektorka języka rumuńskiego. Przekłada prozę, poezję oraz sztuki teatralne. Debiutowała przekładem prozy Mircei Cărtărescu Travesti (Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2007). Jakość przekładu docenił Ireneusz Kania recenzując książkę słowami „piękna, wirtuozersko napisana i wybornie przez młodą tłumaczkę przełożona powieść”. Polskim czytelnikom przybliżyła twórczość najbardziej cenionych pisarzy rumuńskich, takich jak Max Blecher, Mircea Cărtărescu, Dan Lungu, Ioan Es. Pop, Varujan Vosganian. Przetłumaczona przez nią powieść Dana Lungu. Jestem komunistyczną babą! była w 2010 r. nominowana do Literackiej Nagrody Europy Środkowej „Angelus”.

---

Międzynarodową Nagrodę Europejski Poeta Wolności ustanowiło Miasto Gdańsk w 2008 r. Przyznawaną co dwa lata nagrodę - statuetkę oraz 100 tys. zł - otrzymuje poeta z kraju europejskiego, który w najbardziej oryginalny sposób pisze o wolności, która „Otwiera oczy, a zarazem uczy, jak traktować rzeczywistość z przymrużeniem oka” - jak opisuje ją Tadeusz Dąbrowski, dyrektor artystyczny Festiwalu. Nagroda dla tłumacza wynosi 10 tys. zł.


W 2010r. zwycięzcą pierwszej edycji konkursu został białoruski poeta Uładzimier Arłou za tom „Prom przez kanał La Manche” w przekładzie Adama Pomorskiego. Dwa lata później nagrodę zdobył niemiecki poeta Durs Gruenbein za tom „Mizantrop na Capri”, który przetłumaczył Andrzej Kopacki. W 2014r. laureatką została Dorta Jagić z Chorwacji za tom „Kanapa na rynku” w tłumaczeniu Małgorzaty Wierzbickiej.

---

Międzynarodowy Festiwal Literatury Europejski Poeta Wolności

Gdańsk, 17 – 19 marca 2016

www.europejskipoetawolnosci.pl

www.facebook.com/europejskipoetawolnosci  

Marta Bednarska (0)
Urząd Miejski w Gdańsku
Instytut Kultury Miejskiej