Zespół Muzyki Dawnej Cappella Gedanensis
|
 |
Zespół Muzyki Dawnej Cappella Gedanensis ul. Nowe Ogrody 35, 80-803 Gdańsk tel.: (58) 302 26 58, (58) 302-03-43 fax: (58) 300-57-31 e-mail: cappella@gedanensis.pl www.gedanensis.pl
Dyrektor Artystyczny prof. dr Alina Kowalska-Pińczak tel: (58) 302-26-58 kom. 603-386-703
Dyrektor Naczelny Maria Okonek tel: (58) 302-26-58 kom: 663-791-474
Dyrektor ds. Marketingu i Organizacji Marek Więcławek tel: (58) 302-26-58 kom. 663-791-473
Obsługa finansowa Klaudia Szreiber - główna księgowa Michalina Goździkiewicz - księgowa tel: (58) 302-26-58 w. 107
Sekretariat Magdalena Chojnacka tel: (58) 302-26-58 tel: (58) 302-03-43 fax: (58) 300-57-31
|
 |
|
 |
 |
Prof. dr Alina Kowalska-Pińczak
Absolwentka Wydziału Teorii i Kompozycji Akademii Muzycznej w Gdańsku.
W 1980 roku uzyskała tytuł doktora w zakresie suedologopedii na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu w Lublinie.
Studia w Akademii Muzycznej we Wrocławiu na Wydziale Wokalno-Aktorskim, kierunek pedagogika wokalna, sfinalizowała w 1990 roku, uzyskując dyplom z wyróżnieniem. Habilitacja w zakresie sztuki muzycznej w dyscyplinie prowadzenia zespołów wokalnych i wokalno-instrumentalnych.
W 2001 roku uzyskuje tytuł profesora. Pełni funkcję dziekana Wydziału Kompozycji i Teorii Muzyki Akademii Muzycznej w Gdańsku w latach 1999-2005, gdzie pracuje do chwili obecnej. Jest założycielką i dyrektorem artystycznym Zespołu Muzyki Dawnej CAPPELLA GEDANENSIS znanym z licznych koncertów, wydarzeń muzycznych i nagrań płytowych. Ma w swym dorobku kilkanaście płyt CD, w tym: 4 CD z muzyką dawnego Gdańska.
CD Kolędy polskie uzyskała status platynowej płyty. Koncertowała w krajach Europy, USA w Chinach, Izraelu na licznych festiwalach muzycznych, zdobywając pochlebne recenzje.
Specjalizuje się w muzyce okresu renesansu, baroku i klasycyzmu, szczególną rolę przypisując odkrywaniu na nowo kompozycji muzyki gdańskiej XVI – XVIII wieku. Interpretuje dzieła wokalno- instrumentalne, m.in: G.F. Haendel: Mesjasz, Dixit Dominus, Anthems, J.S. Bach: Kantaty [ BWV 4, 21, 44 , 51, 131, 189, 196, 199, i inne] A. Vivaldi: Gloria, Magnificat, Beatus vir i inne.Podczas koncertów za granicą eksponuje w programach koncertowych muzykę gdańską i polskiego baroku, m.in. G. G. Gorczyczki, S.S. Szarzyński, M.Mielczewski i inni.Współpracuje z takimi muzykami jak: Wanda Wiłkomirska, Andrzej Kulka, Roman Jabłoński, Reinhardt Goebel [ Musica Antiqua Koln], Takayoshi Yamamoto [ laureat konkursu chopinowskiego].Autorka licznych publikacji z dziedziny metodyki kształcenia słuchu i wokalistyki, surdologopedii.
Twórcą i założycielem Cappelli Gedanensis jest prof. dr Alina Kowalska-Pińczak, pedagog, wokalista i była dziekan Wydziału Teorii i Kompozycji Akademii Muzycznej w Gdańsku. Jest laureatką licznych nagród i odznaczeń m.in. Ministra Kultury i Sztuki, Prezydenta Miasta Gdańska, za całokształt twórczości uzyskała Pomorską Nagrodę Artystyczną ‘2000, Medal Edukacji Narodowej ‘2002, Zasłużony Kulturze - Gloria Artis ‘2007. Otrzymała także tytuł Radiowej Osobowości Roku ‘2005 i Kobiety Sukcesu ‘2008 w plebiscycie czytelników tygodnika ”Twój Wieczór”. Jest autorką licznych publikacji naukowych z dziedziny kształcenia słuchu, pedagogiki specjalnej i wokalistyki.
Zespół Muzyki Dawnej Cappella Gedanensis otrzymał status instytucji kultury w 1992 roku. Instytucja została powołana przez Radę Miasta Gdańska po jedenastu latach działalności artystycznej.
Początki zespołu sięgają 1981 roku. Cappella Gedanensis nawiązując do bogatej twórczości muzycznej dawnego Gdańska, kontynuuje tradycje Kapeli Rajców Miejskich założonej w XVI wieku. Wykonuje opracowane i wydane drukiem arcydzieła muzyki gdańskiej.
W dorobku repertuarowym zespołu znajdują się dzieła gdańskich kompozytorów - F. de Rivulo, P. Sieferta, C. Fórstera, C. Bűthnera, Ch. Wernera, N. Zangiusa, J.V. Medera, T.A. Volckmara, M.D. Freislicha, J.B.Ch. Freislicha oraz utwory J.Th. Roemhildta. Poza repertuarem gdańskim zespół wykonuje również wielkie dzieła oratoryjno - kantatowe - G.F. Händla, J.S. Bacha, A. Vivaldiego, G.B. Pergolesiego, W.A.Mozarta, F. Schuberta,
J. Hydna. Część tego bogatego dorobku artystycznego została wydana na płytach analogowych i kompaktowych - 28 CD. Zespół ma w swym dorobku dwie Platynowe Płyty - Antoniego Vivaldiego, Pory roku ‘2000 oraz kolędy Nowy Rok u Ojca Świętego ‘2002. Płyta L. Boccheriniego, Stabat Mater z udziałem A. Tomaszewskiej została nominowana do Nagrody Fryderyk ‘2008.
Cappella koncertowała niemal na całym świecie - w USA, Chinach. Izraelu oraz większości państw europejskich. Uczestniczyła w licznych festiwalach międzynarodowych, m.in. zespół wziął udział w - Festiwalu Radiowym WDR w Herne i Schwabisch Gmünd (Spalt, Niemcy), Festiwalu Muzyki Sakralnej w Abu Gosh (Izrael) Wratislavia Cantans, Festiwalu Muzyki Dawnej (Bruksela), Festiwalu Muzyki Barokowej (Niemcy, Litwa, Polska), Royal Music Festiwal (Sztokholm), Festiwalu Chóralnym (Brema). Zespół występował także przed Ojcem Świętym Janem Pawłem II oraz uczestniczył w znaczących wydarzeniach historycznych z udziałem prezydentów i monarchów Europy.
Cappella Gedanensis realizuje szeroki zakres działalności, m.in. audycje szkolne, zajmuje się promocją młodych muzyków. Współpracuje także z wybitnymi artystami - Gail Gilmore, Mirel Iancovici, Wanda Wiłkomirska, Konstanty Andrzej Kulka, Roman Jabłoński, Takashi Yamamoto / laureat III nagrody Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. F.Chopina w Warszawie 2005, Vadim Brodski, Konstanty Wileński, Bożena Harasimowicz, Łukasz Długosz / laureat Konkursu ARD w Monachium, Anatoli Kogan.
Zespół realizował współne projekty z Reinhardem Goebelem / Musica Antiqua Köln, Kwintetem Filharmoników Berlińskich, Triem Sigiswalda Kuijkena oraz z Zespołem Capilla Flamenca.
Cappella Gedanensis występuje okazjonalnie ze znakomitymi dyrygentami – Tadeuszem Wojciechowskim, Tadeuszem Wicherkiem, Michałem Dworzyńskim, Kai Bumannem oraz Wolfgangiem Helbichem.
W 2004 roku Cappella Gedanensis wspólnie z Radą Miasta Gdańska zapoczątkowała cykl koncertów „Muzyka w Nowym Ratuszu. Promocje młodych talentów”, gdzie występują młodzi artyści, m.in. stypendyści i laureaci Nagród Prezydenta Miasta Gdańska. Dokonania młodych artystów i ich mistrzów wydawane są na płytach w ramach projektu „Złota Kolekcja Talentów Gdańskich”.
Prezentacje najmłodszego pokolenia artystów odnoszących sukcesy w konkursach krajowych i zagranicznych, przybliżają społeczeństwu osiągnięcia gdańszczan w dziedzinie kultury.
Obok muzyki gdańskiej, baroku polskiego i europejskiego pojawiają się nowe pozycje repertuarowe spełniające oczekiwania i potrzeby publiczności.
Różnorodna stylistyka wykonawcza świadczy o kierunku rozwoju zespołu, który obok specjalizacji w muzyce barokowej, kontynuuje tradycje poprzez powiększanie repertuaru o dzieła współczesnych kompozytorów tworzących w Gdańsku lub też sięgających tutaj po twórcze inspiracje. Współpraca z wybitnymi artystami wzbogaca o nowe doświadczenia, co ma niewątpliwy wpływ na tworzenie znaczących dokonań w sferze kultury.
Zespół obok działalności koncertowej i nagraniowej zrealizował także widowiska poetycko-muzyczne „Kantata na urodziny Króla Augusta III” wspólnie z Teatrem Ekspresji Wojciecha Misiuro oraz spektakle – „Katharsis”, „Solidarni z historią i tradycją”, „Znaki czasu” w reżyserii Wiesława Janasza.
Zespół otrzymał wiele nagród i wyróżnień, m.in. srebrny medal Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, Medal św. Wojciecha Rady Miasta Gdańska, nagrodę św. Brata Alberta, tytuł „Solidna Firma”. Cappella Gedanensis jest zwycięzcą plebiscytu Czytelników Gazety Wyborczej Trójmiasto „Sztorm Roku” w kategorii: muzyka klasyczna.
Dyrektor artystyczny
Dyrygent
Alina Kowalska - Pińczak
WOKALIŚCI
Sopran
Jolanta Grzona - Worzała
Anna Asmus
Hanna Kwiatkowska
Irena Surmacz-Śnieżko
Mira Szary
Alt
Tamara Hejka - Grom
Sylwia Falecka
Edyta Łuczkowska - Swat
Tenor
Marek Więcławek
Bas
Adam Okrój
Piotr Macalak
INSTRUMENTALIŚCI
Koncertmistrz
Skrzypce
Katarzyna Kowacz
Katarzyna Rogalska
Angelina Jagodzińska
Piotr Swat
Przemysław Mazur
Altówka
Małgorzata Chomicz
Małgorzata Kieszniewska
Wiolonczela
Alicja Lach - Owsiany
Inspektor zespołu
Kontrabas
Damian Wdziękoński
tel: 0505-058-297
Trąbka
Paweł Hulisz
Mirosław Brzozowski
Flet
Hanna Brzozowska
Obój
Aleksandra Stam - Grzywacz
Elżbieta Boguszewska
Fagot
Tomasz Wesołowski
Klawesyn, Organy
Elżbieta Kulińska
Płyty analogowe:
Musique de Gdansk du XVI-ieme au XVII ieme sié cle.
Leslie CA 94491, Francja 1984.
Musica Polonica. ORF KKM 3021-1, Austria 1986.
Płyty kompaktowe:
Muzyka gdańska
- Messe des Poroisses. Franç ois Couperin. Lech CD L 001 Polska 1991.
- Kolędy Polskie. Vivart, Viv 9101 DDD, Prancja 1991.
- Music of Old Gdańsk. Lech CD L 002 DDD, vol 1, Polska 1991.
- Music of Old Gdańsk. Lech CD L 003 DDD, vol 2, Polska 1991.
- Tage Alter Musik In Herne 1995 - Musik aus dem alten Danzig Cappella Gedanensis, WDR DDD TAMH 95/3 1995/1996 Niemcy.
- Music of Old Gdańsk. Futurex FCD 01211 DDD, vol 3, Polska 1997.
- Music Treasures of Old Gdańsk. (14-17 th century)vol.1 Futurex FCD 01213 DDD, ADD Polska 1997.
- Music Treasures of Old Gdańsk. (17-18 th century) vol.2 Futurex FCD 01214 DDD, ADD Polska 1997.
- Kantata na uroczysty dzień urodzin Najjaśniejszego Pana Króla Polski Augusta III. Futurex FCD 01216 DDD, Polska 1997.
- Album 2 CD 20 lat Cappelli Gedanensis Muzyka Dawnego Gdańska i Kantata na uroczysty dzień urodzin Najjaśniejszego Pana, Króla Polski Augusta III FCD 1216 2 I FCD 739 2, Polska 2001.
- Wybrane utwory, SOLIT SCD 028 2, Polska 2004.
- JOHANN THEODOR ROEMHILD (1684-1756) Kantaty ( z rękopisów gdańskich ) – Die Kantaten MUZYCZNE SKARBY DAWNEGO GDAŃSKA, SOLITON SCD 067 2, Polska 2006.
- Telemann, Volckmar, Büthner / Cappella Gedanensis i Konstanty Andrzej Kulka – skrzypce płyta z serii „Muzyczne Skarby Dawnego Gdańska”, SOLITON SCD 073 2, Polska 2006
- Album 3 CD Skarby Muzyki Dawnego Gdańska Musiksätze des alten Danzigs - wznowienie, SOLITON CD 1 – SCD 058, CD2 – SCD 059, CD 3 – SCD 060, Polska 2008
Muzyka barokowa i klasyczna
- A. Vivaldi, Cztery pory roku. Futurex FCD 750-2, Polska 2002.
- Luigi Boccherini (1743-1805), Stabat Mater płyta z serii „Złota Kolekcja Talentów Gdańskich” wydanie z „Gazetą Wyborczą”, SOLITON 095 2, Polska 2007
- Antonio Vivaldi (1678-1741) „CZTERY PORY ROKU” LE QUATTRO STAGIONI nagranie z koncertu, który odbył się 17 kwietnia 2008 r. w Dworze Artusa w ramach Gdańskiego Festiwalu Muzycznego, DUX 0682a, Polska 2008
- Viva Vivaldi, SOLITON SCD 054 3 K, Polska 2009
Muzyka polska
- Vivart Kolędy Polskie Cantiques De Noel Polonais, VIVART Viv 9101 DDD, Francja 1991
- Kolędy Nowy Rok u Ojca Świętego Jana Pawła II, Futurex FCD 7102 DDD, Polska 1997
- Kolędy Nowy Rok u Ojca Świętego Jana Pawła II, Futurex FCD 932 2 DDD, Polska 1998
- Wiara Nadzieja Miłość Przesłanie na nowy wiek Papieża Jana Pawła II i Prymasa Tysiąclecia Kardynała Stefana Wyszyńskiego oraz tradycyjne kolędy, Polskapresse spółka z o.o. Oddział Prasa Bałtycka, Instytut Prymasowski, Radio Niepokalanów, Futurex nr kat. 003 2, egzemplarz bezpłatny, Polska 2001
- Kolędy wznowienie, SOLITON SFCD 710 2 DDD, Polska 2003
- Gorzkie żale, SOLITON SCD 065 2, Polska 2006
- Gorzkie żale wydanie z „Gościem Niedzielnym”, SOLITON SCD 095 2, Polska 2006
- Psalmy. Artyści Janowi Pawłowi II W Hołdzie, POLSKIE RADIO PRCD 835, Polska 2007
- Hymny. Artyści Janowi Pawłowi II W Hołdzie, PRCD 1126, Polska 2008
- Juliusz Łuciuk „Litania Polska” do słów ks. Jana Twardowskiego, SOLITON SCD 045 3, Polska 2008
Muzyka współczesna
-Scott Joplin „Ragtimes”, RADIO GDAŃSK S.A., Polska 2005
Kasety magnetofonowe:
- Music of Old Gdańsk vol. 1, LECH K005, Polska 1991
- Francis Couperin, Messe des Paroisses, LECH KS 27, Polska 1991
- Kolędy polskie, Vivart, Polska 1991
- April Is In My Mistress’ Face. LECH K 009, Polska 1992
- Kantata na uroczysty dzień urodzin Najjaśniejszego Pana, Króla Polski Augusta III i uroczyste poświęcenie królewskiego posągu w Dworze Artusa w Gdańsku, 7 października 1755 roku, FUTUREX CLASSICS FMC 022 16, Polska 1997
- Music of Old Gdańsk vol. 3 Willkommen Erlöser der Erden, FUTUREX CLASSICS FMC 02211, Polska 1997
Do pobrania: Aktualna dyskografia chronologicznie - szczegóły ( 245.5 KB )
Płyta A. Vivaldiego, Cztery pory roku nagrana przez Natalię Walewską i zespół instrumentalny Cappelli Gedanensis pod batutą Tadeusza Wojciechowskiego otrzymała tytuł Złotej Płyty (2003 rok) oraz Platynowej Płyty (2009 rok).
Płytę nagrało Wydawnictwo Muzyczne „Soliton” specjalizujące się w dziedzinie: produkcji materiałów muzycznych, produktów Premium, w dystrybucji, prac studyjnych i produkcji muzycznych, a także w dziedzinie obsługi prawnej z zakresu prawa autorskiego i prawa pokrewnego.
Z firmą związanych jest wielu polskich i zagranicznych artystów, którzy podpisali umowy wydawnicze, publishingowe i dystrybucyjne. W tym zakresie firma współpracuje z organizacjami zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub pośrednikami upoważnionymi do reprezentacji praw autorskich. Soliton zajmuje się ochroną antypiracką artystów na rynku polskim.
Wydawnictwo Soliton prowadzi dystrybucję w całej Polsce. Głównym partnerami handlowymi są: sieci sklepów Empik, Kolporter, kluby wysyłkowe, sklepy internetowe, hurtownie, detaliczne sklepy muzyczne, księgarnie oraz sklepy specjalistyczne i agencje reklamowe.
Firma z blisko dwudziestoletnim doświadczeniem od wielu lat uczestniczy w krajowych i zagranicznych targach branży muzycznej i księgarskiej i edukacyjnej między innymi na targach Popkomm – Berlin oraz Midem – Cannes.
Przyznanie tytułu Platynowej Płyty w dziedzinie muzyki klasycznej uzależnione jest od sprzedaży ponad 10 000 egzemplarzy CD.
Tadeusz Wojciechowski –Dyrygent
Jeden z polskich czołowych kapelmistrzów średniego pokolenia.
Od 1998/99 dyrektor artystyczny Filharmonii Rzeszowskiej i Muzycznego Festiwalu w Łańcucie.
Ukończył Akademię Muzyczną im. Fryderyka Chopina w Warszawie na dwóch wydziałach : wiolonczeli w klasie Andrzeja Orkisza (1976) i dyrygentury w klasie Stanisława Wisłockiego (1979). Studiował też w paryskim Konserwatorium Narodowym. Jako wiolonczelista jest laureatem Konkursu Muzyki Współczesnej w Rotterdamie i Polskiego Konkursu Wiolonczelowego w Poznaniu. Był również koncertmistrzem Polskiej Orkiestry Kameralnej z którą występował w Niemczech, Wielkiej Brytanii i we Włoszech. Jako dyrygent debiutował w warszawskim Teatrze Wielkim. Jest laureatem międzynarodowych konkursów dyrygenckich w Besancon, a także w Katowicach. W 1981 roku rozpoczął współpracę z Duńskim Radiem, a dwa lata później został stałym dyrygentem Królewskiej Opery Duńskiej w Kopenhadze. Prowadził koncerty oraz przedstawienia operowe w Czechach, Danii, Japonii, Luksemburgu, Meksyku, Niemczech, Norwegii, Słowenii, Stanach Zjednoczonych (m in. Metropolitan Opera w Nowym Jorku), w Szwecji i w Polsce. W 1994 r. kierował Orkiestrą i Chórem Polskiego Radia w Krakowie. Od jesieni 1994 roku do końca 1995 r. pełnił funkcję dyrektora naczelnego i artystycznego Teatru Wielkiego w Warszawie.
Współpracuje gościnnie z Królewską Operą Duńską w Kopenhadze, Operą Norweską w Oslo, Operą w Sztokholmie, z zespołami Teatro la Fenice w Genui oraz z wieloma zespołami symfonicznymi w kraju i zagranicą.
Natalia Walewska
Absolwentka Białoruskiej Akademii Muzycznej w Mińsku w klasie skrzypiec profesora A. Janpolskiego (ucznia znakomitego skrzypka XX wieku Leonida Kogana). Zadebiutowała w wieku lat dwunastu występem z Orkiestrą Filharmonii Mińskiej oraz w programach RTV.
W 1986 roku została laureatką III Ogólno-Białoruskiego Konkursu Młodych Skrzypków a w 1992 III Międzynarodowego Konkursu im. K. Szymanowskiego i laureatką Konkursu Muzyki Kameralnej w Łodzi.
Dokonała nagrań dla Sveriges Radio P2. Brała udział w Międzynarodowym Festiwalu Orkiestr Symfonicznych „ Schleswig-Holstein Music Festival ” pod batutą G. Solti, Ch. Eschenbacha, M. Roztropowicza. Stale uczestniczy w znaczących Festiwalach Muzycznych występując w roli solistki prezentując szeroki program artystyczny. Od 1999 roku piastuje stanowisko koncertmistrza Polskiej Filharmonii Bałtyckiej im. Fryderyka Chopina w Gdańsku.
W swoim dorobku posiada wiele nagrań płytowych, radiowych i telewizyjnych.
Wydała cztery autorskie płyty kompaktowe m.in.: „ Romanza Classica ” na skrzypce i organy z Romanem Peruckim (złota płyta), „ Clair de Lune” zawierającą unikatowe przeróbki utworów Claude Debussego oraz sonatę A-dur Cesara Francka nagraną wspólnie z pianistą Bogdanem Kułakowskim, „Violin & Piano” z Rafałem Lewandowskim oraz Antonio Vivaldi Cztery Pory Roku pod dyrekcją Tadeusza Wojciechowskiego (złota i platynowa płyta) z zespołem Cappella Gedanensis.
Artystka prowadzi aktywną działalność koncertową współpracuje z wieloma orkiestrami w kraju i zagranicą. Zasiada w jury konkursów krajowych i zagranicznych. Gra na włoskich skrzypcach z przełomu XIX i XX w. Koncerty artystki otrzymują doskonałe recenzje prasowe a sale koncertowe zawsze do granic wypełnione są miłośnikami dobrej muzyki.
| Festiwale, seminaria, audycje szkolne, wydawnictwa |
Cappella Gedanensis jest organizatorem największej imprezy muzycznej na Wybrzeżu - Festiwalu Gdańska Wiosna oraz Międzynarodowego Seminarium Skrzypcowego.
Dyrektorem artystycznym obu tych przedsięwzięć jest Krzysztof Węgrzyn - profesor Konserwatorium Muzycznego w Hanowerze, laureat wielu konkursów skrzypcowych, stypendysta nowojorskiej B.P. Johnsons Foundation.
W festiwalu biorą udział najwybitniejsi muzycy ze wszystkich rejonów świata, występując w cyklach Barok plus, Kontrasty, New Names.
Imprezą towarzyszącą są Międzynarodowe Seminaria Skrzypcowe prowadzone przez Krzysztofa Węgrzyna i Wandę Wiłkomirską, uznaną za jedną z czołowych skrzypaczek XX wieku.
Uczestnicy seminarium są laureatami prestiżowych konkursów, takich jak Concorso Internazionale di Violino "Premio Paganini", Concorso Violinistico Internazionale Andrea Postacchini, Internationaler Musikkwettbewerb der ARD München, Torneo Internationale di Musica.
Cappella Gedanensis prowadzi działalność edukacyjną na rzecz gdańskich szkół. Cykliczne koncerty dla uczniów szkół podstawowych i średnich odbywały się w Muzeum Narodowym w Gdańsku, w wielu szkołach Gdańska i województwa gdańskiego, a ostatnio regularnie i nieodpłatnie w siedzibie Cappelli Gedanensis.
Przygotowywane przez Cappellę Gedanensis audycje szkolne prowadzili tacy prelegenci jak: Wanda Obniska, Barbara Żurowska - Sutt, Andrzej Januszajtis, Konrad Mielnik, Aurel Kędzierski, Romuald Szyszko.
Oprócz audycji szkolnych w sali koncertowej Cappelli Gedanensis odbywają się koncerty kameralne - promocje młodych muzyków gdańskich, koncerty jazzowe oraz koncerty dyplomowe absolwentów Wydziału Dyrygentury Chóralnej i Wydziału Wokalno - Aktorskiego Akademii Muzycznej w Gdańsku.
W dorobku Cappelli Gedanensis znajdują się opracowane przez członków zespołu - Romualda Szyszko i Piotra Stępnia nieznane dotąd utwory gdańskich kompozytorów zachowane w Bibliotece Polskiej Akademii Nauk w Gdańsku, publikowane po raz pierwszy w serii wydawniczej Muzyka w Dawnym Gdańsku. Dotychczas ukazały się Motety F. de Rivulo, Kantata Jauchzet dem Herr alle Welt Psalm 100 i Cantata amorosa J. B.C. Freisslicha, Dixit Dominus Psalm 109, M.D. Freisslicha oraz Kantata na urodziny Augusta III J.B.C. Freisslicha.
Działania te miały na celu nadrobienie dużych zaległości w polskich badaniach źródłoznawczych nad muzyką dawnego Gdańska, jak również stawiają sobie za zadanie uzupełnienie prac muzykologów zagranicznych.
| Z dziejów muzyki gdańskiej |
Tradycje tysiącletniej gdańskiej kultury muzycznej wypływały z wewnętrznej specyfiki miasta, jego licznych i różnorodnych oddziaływań, wpływów i powiązań.
Początki muzyki profesjonalnej sięgają XII wieku i związane są z wykonywaniem chorału gregoriańskiego w gdańskich kościołach i klasztorach.
Wiek XVI i XVII w muzyce gdańskiej, to wzajemne przenikanie zróżnicowanych narodowościowo, społecznie i wyznaniowo form kościelnych, mieszczańskich i ludowych. Przeobrażenia jakim uległa muzyka kościoła katolickiego w okresie reformacji w Gdańsku, dostrzec można w motetach Francisco de Rivulo ( - 1564) i Johanna Wanninga (1537-1603), znakomitych kompozytorów niderlandzkich, związanych z głównym gdańskim kościołem Najświętszej Marii Panny. O wyjątkowej popularności Niderladczyków w Gdańsku świadczą utwory Orlando di Lasso, Alexandra Utendala i Giachesa de Wert z Tabulatury Gdańskiej z końca XVI wieku, zachowanej w Archiwum Wojewódzkim w Gdańsku. Repertuar kompozytorów niderlandzkich przenikał z Gdańska na inne tereny Polski. Także tradycje XVI wiecznej muzyki francuskiej, przenoszono na grunt gdański poprzez bliższych Francji Niderlandczyków.
Muzyka angielska docierała do Gdańska w XVI i XVII wieku dzięki aktorom angielskim sprowadzanym przez angielską kompanię handlową. W końcu XVI wieku zatrudniono w Gdańsku angielskiego muzyka cechowego Mathisa Sturma. Od 1616 roku w kapeli królewskiej Zygmunta III Wazy, służył słynny angielski wirtuoz wiolinista Valentin Flood. W latach 1634-36 grywał on w kapeli gdańskiej. Jego miejsce w latach 1636-37 przejął znany wirtuoz włoski skrzypek Carlo Farina (1600-1640). W XVIII wieku z Anglii tradycyjnie sprowadzano do Gdańska materiały nutowe. W drukach muzycznych gdańskiej Biblioteki PAN zachowały się utwory instrumentalne z muzyką angielską, opera komiczna H. Jamesa "The Lady of dee Manor" wydana w 1778 roku w Londynie, a także XVIII wieczne podręczniki do gry na instrumentach.
Wpływów polskiej muzyki ludowej doszukać się można w muzyce instrumentalnej gdańskiego kapelmistrza Jana V. Medera (1649-1710). Za pośrednictwem organisty i kompozytora gdańskiego Cratona Bütnera (1616-1679), kantora z kościoła św. Katarzyny, gorącego propagatora dzieł muzyki polskiej, wykonywano w Gdańsku utwory Bartłomieja Pękiela, Marcina Mielczewskiego i Jacka Różyckiego. Utwory te zachowały się w rękopisach gdańskich, opracowanych przez innego kantora gdańskiego Gottfrieda Nauwercka ( -1692), działającego przy kościele św. Jana.
Kontakty z Kapelą Królewską w Warszawie umacniali wcześniejsi jej muzycy, a potem kapelmistrzowie gdańscy Andrzej Hakenberger (ok. 1574-1627), Kacper Förster mł. (1616-1673) a także inni znani muzycy: lutnista Paweł Roskowicz ( -1673), organista Paweł Siefert (1586-1666) oraz śpiewak i multiinstrumentalista Marcin Gremboszewski ( ok. 1600-1655).
Polską tematykę w muzyce kompozytorów gdańskich podkreślano w tytułach kompozycji, w dedykacjach a także określeniem wykonawczym, grania "z polską manierą".
Pozostałością kultury muzycznej oliwskich cystersów jest również "Tabulatura Oliwska" z około 1619 roku, ze szczególnie wartościowymi utworami elbląsko-gdańskiego organisty Piotra Druzińskiego (ok. 1520-1580), prawdopodobnie ucznia Antonia Scandellego. Słynna organowa "Tabulatura Pelplińska" zachowała się w pobliskim klasztorze Cystersów w Pelplinie. W tabulaturze tej liczącej około 900 wokalnych i wokalno-instrumentalnych, najbardziej znanych kompozycji europejskich, znalazły się utwory Andrzeja Hakenbergera oraz Mikołaja Zangiusa.
Świecki nurt muzyki gdańskiej rozwijał się w Dworze Artusa ówczesnej siedzibie bractw mieszczańskich. Podczas zabaw, biesiad i festynów, spotkania gdańskiego patrycjatu uprzyjemniano francuskimi chansons oraz pieśniami i tańcami kompozytorów gdańskich: Francisco de Rivulo ( -1564), Mikołaja Zangiusa (1570-1619), Andrzeja Hakenbergera, Krzysztofa Wernera (ok. 1619-1650), komponowanymi na wzór włoskich madrygałów i francuskich balletti. Do tańca przygrywali muzycy ratuszowi i cechowi oraz utworzona w 1563 roku Kapela Rady Miejskiej z jej pierwszym kapelmistrzem F. de Rivulo. Kapela ta sprawowała również obowiązki przy kościele Mariackim. Z czasem imprezy w Dworze Artusa przekształciły się w regularne koncerty, prowadzone przez gdańskich kapelmistrzów aż do 1742 roku, kiedy Dwór Artusa zamieniono na giełdę zbożową. Udział Kapeli Rady Miejskiej związany był z uroczystościami miejskimi: wizytami królów, jubileuszami, urodzinami i zgonami monarchów oraz dostojników państwowych i miejskich, zakończeniami wojen, zawarciami pokoju a także w czasie wyborów do Rady Miejskiej. Na 15 jej kapelmistrzów dwóch pochodziło z Niderlandów, siedmiu z Niemiec, sześciu z Gdańska. Zatrudnieni w kapeli muzycy niemieccy, niderlandzcy, polscy, francuscy, włoscy i angielscy tworzyli międzynarodowe gremium.
Dzięki szerokim kontaktom muzycznym utrzymywanym przez wybitnych muzyków gdańskich, widoczny i niezaprzeczalny jest wkład swoistych, specyficznych wartości gdańskich do europejskiej kultury muzycznej.
Romuald Szyszko
Ostania modyfikacja: 18.07.2011 12:30
wiecej informacji »