Main Page » Ò Gduńskù


Tësąclatno historiô, pòłożenié na przecãcym wôżnëch hańdlowëch i kòmùnikacjowëch szlachów , rozległi pòrt i kùpcowé tradicje- wszëtkò to sprôwiô, że Gduńsk je môlã pòtkaniô wiele kùlturów, nôrodnosców i wëznaniów.
Pierszé pisóné wzmiónczi ò Gduńskù pòchòdzą z 997 rokù.  Gardowò- miejsczi zespół, a téż pòrtowi jął sã twòrzëc na dobré w drëdżi pòłowie X wiekù.
Dinamiczny rozwij hańdlu, rëbaczeniô i rzemiãsniczëch wëcmaniznów chùtkò dôł miastu nôwôżniészą pòzycjã na Pòmòrzu. W ji ùtrzëmanim nie przeszkòdzëło nawetkã przejãcé Gduńska przez Krzëżôków w 1308 rokù. Miasto dali rëszno sã rozwijało. Przëstąpienié do Związkù Hanzeticczëch Miastów (òd 1361r.), chùtkò pòstãpiwającô rozbùdowa pòrtu, to leno niechtërné  z dzejników zagwësniwającëch Gduńskòwi  mòcną pòzycją w Europie. Pò 1410 rokù i przegróny Krzëżôków pòd Grunwaldã miasto òpòwiedzało sã za pòlsczim królã. Do Rzeczëpòspòliti przëszło dopiérze w 1457 rokù, czedë to krój Kazmierz Jagiellończik dokònôł jinkòrpòracji Gduńska do Kòrunë i ùwôżającë zôsłudżi gduńsczich mieszczónów, nadôł Gduńskòwi wielné przëwileje, rozpòczinającë tim samim dërchający trzësta lat cząd prosperitë.
Pòsobné lata zwëkło sã nazywac „złotim stalatim”. To cząd, czej Gduńsk nôleżił do nôbògatszëch i nôwiãcy znaczącëch w Europie miastów. Dostónô w XVI st. wëznaniowô pòjuga ùczëniła gard prôwdzëwim nôrodowòscowim i wëznaniowim tiglã, dającë, dzãka òsoblëwi „wëcmaniznie  apartnosców” pòsobny pòdskôcënk do rozwiju. Kùńc dobrim czasom dałë szwedzczé wòjnë i rozbiérë Pòlsczi w XVIII st. Miasto òsta òdcãté òd Rzeczëpòspòliti, a w 1793 rokù włączoné do Prus. Przëszedł cząd pòmalëcznégò ùpôdkù, nôczôrniészi w czejach, przeriwóny leno na sztërk przez napòléòńsczé wòjnë. W rokù 1919, na spòdlim Wersalsczégò Traktatu, pòwstało Wòlné Miasto Gduńsk, wrôcającë tim samim do przédnictwa europejsczich miastów. Le wej ju w 1933 r. władzã przejãlë hitlerówcowie a w miesce narôstôł faszistowsczi teror.
1 séwnika 1939 rokù, kòl gòdz. 4.30 reno, tu,  we Gduńskù, strzélama z pancernika Schleswig- Holstein rozpòczinô sã Drëgô Swiatowô Wòjna. To cząd bòhatérstwa i mãczeństwa mieszkańców miasta. Herojiczné biôtczi na Westerplatte, mãczeństwò òbróńców Pòlsczi Pòcztë òtemkłë nowi, tragiczny rozdzél w historii Gduńska. 
Pò wòjnie i òsoblëwie cãżczich biôtkach przë wëzwòliwanim, Gduńsk òstôł całowno zniszczony. Òdbùdowiwanié, wspòmôgóné przez pełnëch pòswiãceniô mieszkańców miasta, dërcha pôradzesąt lat.  Gduńsk znôù stôł sã nôwiãkszim pòrtã Bôłtu, òdzwëskôł swój dôwny blôsk. Pòsobny rôz zwrócył na se ùwôgã całégò swiata stającë sã synonimã wòlnoscowëch aspiracjów Pòlôchów.

Tragiczny gòdnik 1970 r., a pò tim zélnik 1980 r. i cząd wòjnowégò stónu to pòsobné datë- symbòle biôtczi gduńczónów z  panëjącym tédë kòmùnysticznym reżimã. To prawie Gduńsk stôł sa kòlibką „Solidarnoscë”, co zmienia tédëczasną mapã Europë. Historiô zatocza kòło. Dzysdniowi Gduńsk- półmilionowô, rëszno rozwijającô sã aglomeracjô, jak czedës tãtni żëcym i znôù zasługiwô na miono „Perle Nordë”.

 

 
© Copyright Urzad Miejski w Gdańsku ¤ ul. Nowe Ogrody 8/12 ¤ 80-803 Gdańsk